donatieknop english

"De Vereniging van Praktijkhoudende Huisartsen (VPHuisartsen) is deze week bij de Hoge Raad in cassatie gegaan tegen de invoering van het Landelijk Schakelpunt (LSP), de infrastructuur voor het uitwisselen van vertrouwelijke medische patiëntgegevens.

Volgens VPHuisartsen is er een gigantisch groot en duur systeem opgezet zonder van te voren adequaat onderzoek te doen. Niet naar het doel ervan, niet welke vragen het eigenlijk oplost en niet naar de risico’s die deze landelijke infrastructuur met zich meebrengt. De organisatie maakt zich vooral zorgen over de privacy-impact. Door het LSP zou de vertrouwelijkheid en de privacy in de spreekkamer namelijk eindigen.

"Het zijn niet meer de dokter en de patiënt die samen bepalen wie welke gegevens in mag zien. Eenmaal ja gezegd tegen het LSP betekent dat een derde partij kan bepalen, zonder toestemming van de huisarts en patiënt, met wie nog meer het patiëntendossier van de huisarts gedeeld mag worden. Je digitale dossierkast staat open, je weet niet wie er informatie uithaalt, je weet niet welke informatie er gezien wordt en je weet niet wat er met die informatie gebeurt", zo liet een aangesloten huisarts eerder tegenover de rechter weten.

Rechtsgang

Bij de rechtbank Midden-Nederland en in hoger beroep bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden trok VPHuisartsen aan het kortste eind. Daarmee leek voor de Vereniging van Praktijkhouders de kous af, ondanks het feit dat er een aantal principiële rechtsvragen onbeantwoord bleven. "Maar de bescherming van het beroepsgeheim, de privacy van patiënten en daarmee de vraag naar de rechtmatigheid van het LSP blijft voor VPHuisartsen vanuit principiële en professionele redenen de drijfveer voor de gang naar de Hoge Raad", zo laat de organisatie op de eigen website weten.

Mede op aandringen van VPH-leden en enkele maatschappelijke organisaties zoals Privacy First heeft de projectgroep Pro Bono Connect van het Nederlands Juristen Comité van de Mensenrechten, de mogelijkheid van cassatie onderzocht. Pro Bono Connect is een organisatie van advocaten die vrijwillig en onbetaald hun expertise inzetten bij mensenrechtenvraagstukken, ten dienste van maatschappelijke organisaties. Mocht de Hoge Raad de zaak behandelen dan kan het nog anderhalf jaar duren voordat er een uitspraak komt. Eind maart werd bekend dat 10 miljoen Nederlanders inmiddels toestemming hebben gegeven om hun medische gegevens via het LSP uit te laten wisselen."

Bron: https://www.security.nl/posting/473981/Huisartsen+in+cassatie+tegen+invoering+van+LSP, 10 juni 2016.

Gepubliceerd in Medische privacy

IIR Privacy Innovatie Awards 2016 banner


Tijdens de conferentie Dataprotectie & Privacy op 14 september 2016 in Amsterdam (Westcord Fashion Hotel) worden de IIR Nationale Privacy Innovatie Awards 2016 uitgereikt. “De winnaars zijn belangrijke voorlopers in een nieuwe industrie waarin Nederland internationaal Privacy Gidsland kan worden”, aldus Privacy First oprichter Bas Filippini, voorzitter van de onafhankelijke jury. Evenals in 2015 steunt Privacy First de IIR Nationale Privacy Innovatie Awards 2016 van harte en verwacht dat de uitreiking ook dit jaar een groot succes zal worden.  

Er zijn 4 categorieën waarvoor inschrijvingen genomineerd kunnen worden:

1. categorie Bedrijfsoplossingen

2. categorie Consumentenoplossingen

3. categorie Overheidsdiensten

4. categorie Start-ups

De Awards geven een podium aan bedrijven en overheden die Privacy Innovatie zien als kans om zich positief te onderscheiden. Maximaal 8 bedrijven/overheden die werken met privacy-innoverende projecten mogen gratis naar het congres komen en maken kans op één van de titels!

Maak kans op gratis congreskaarten

IIR zoekt originele, innovatieve en kansrijke Privacy Innovatie Projecten (een product, proces, procedé of dienst). Het is een voorwaarde dat u met uw innovatie aan de slag bent. U bent de idee-fase voorbij en kunt al iets van het project in uitvoering laten zien. U zorgt met uw project voor inspiratie bij andere bedrijven waardoor Privacy niet alleen wordt gezien als belemmering, maar vooral als kans!

De eerste selectie bestaat uit een screening waarop met de volgende zaken wordt omgegaan:

a) Het hebben van een privacy verantwoordelijke (FG, PO) in de organisatie

b) Toepassen van een privacy policy

c) Toepassen van risico analyse(s)

d) Privacy awareness in de organisatie

e) Een inzichtelijk privacybeleid en communicatie hiervan

Vervolgens worden de deelnemers die genomineerd worden, gescreend op zaken als:

f) Innovatief vermogen: het product, proces, procedé of dienst biedt een noviteit op privacygebied en heeft zich in de markt nog niet technisch en/of commercieel bewezen;

g) Maatschappelijke impact: de innovatie levert een bijdrage aan privacy en komt de bescherming van persoonsgegevens en het individu ten goede;

h) Focus: het product, proces, procedé of dienst levert in grote mate toegevoegde waarde aan de markt/consument;

i) Zelfredzaamheid: het product, proces, procedé of dienst is binnen een reële termijn (ca 3 jaar) economisch realiseerbaar. Er is een businessmodel.

Daarnaast bestaat de mogelijkheid dat de jury een aangekondigd bedrijfsbezoek aan de genomineerde zal brengen.

Bepalen van de winnaar

Organisaties kunnen zich t/m 31 juli 2016 aanmelden voor de Privacy Innovatie Awards door een email met korte toelichting over het Privacy Innovatie Project en antwoord op bovengenoemde punten a) t/m i) te sturen naar Jasper Savenije (IIR) via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.. Na 1 augustus 2016 hoort u of u een plaats heeft bemachtigd voor de Awardsuitreiking. Vervolgens ontvangt u van IIR een uitnodiging om een korte pitch tijdens het congres voor te bereiden.

Voorschriften pitchIIR Privacy Innovatie Awards

●  Maximaal 3 minuten

●  U gebruikt een Powerpoint presentatie (maximaal 3 sheets)

●  De presentatie bevat in ieder geval de volgende onderdelen:

    o Bedrijfsnaam

    o Privacy project omschrijving

    o Doel en behaalde resultaten.

Jury

De jury bestaat uit onafhankelijke privacy-experts uit diverse sectoren:

> Bas Filippini, oprichter en voorzitter Privacy First (jury-voorzitter)
> John Borking, Of Counsel, CMS, lid van Advisory Board van EuroPriSe GmbH
> Paul Korremans, Data Protection & Security Professional, Comfort Information Architects
> Jaap-Henk Hoepman, Scientific Director, Privacy & Identity Lab.

Om te garanderen dat de verkiezing van de Awards objectief verloopt, is het niet toegestaan dat de jury een deelname beoordeelt van de eigen organisatie.

 

Lees HIER over de winnaars van de IIR Nationale Privacy Innovatie Awards 2015 en bekijk ook onderstaande video-impressie! 

Gepubliceerd in Nederlandse Privacy Awards

In hoeverre bestaat er een recht op contante of anderszins anonieme betaling? Hoe kan dit recht juridisch worden versterkt en technisch worden gerealiseerd?

Op donderdagavond 7 april 2016 vond op de kantoorlocatie van Privacy First (Volkshotel, Amsterdam) een enerverend publieksdebat plaats over het recht op anonieme betaling. Privacy First organiseerde dit debat omdat anoniem betalen steeds meer onder druk komt te staan. Contant betalen wordt uitgebannen, zonder dat daar anonieme digitale alternatieven voor in de plaats komen.

Privacy First voorzitter Bas Filippini opende de avond en het debat werd geleid door moderator Ancilla Tilia (columnist FD). Voor het debat waren een viertal gastsprekers uitgenodigd: Vincent Jansen (Innopay – Payments & Digital Identity), Bram Scholten (DNB), Eric Verheul (KeyControls/Radboud Universiteit Nijmegen) en Olivier Oosterbaan (Leopold Meijnen Oosterbaan Advocaten).

Publieksdebat onder leiding van Ancilla Tilia

Ancilla Tilia begon de avond met haar column voor het Financieel Dagblad ‘Ik ben niet mijn bankrekening’, waarin zij zich afvraagt: ‘Wie komt er op voor het behoud van contant geld?’


Bas Filippini – voorzitter Privacy First

Vervolgens was het woord aan Privacy First voorzitter Bas Filippini. In zijn voorwoord benadrukte Filippini dat privacy niet alleen zij aan zij staat met veiligheid, maar dat het een basisprincipe is van onze democratische rechtsstaat. Het is een fundamenteel recht om anoniem te kunnen zijn in de openbare ruimte. Het recht op anonieme betaling vormt hier een belangrijk onderdeel van. We zijn de laatste jaren echter gegaan van ‘Cash is King naar Cash is Crimineel’. Filippini is benieuwd of er privacyvriendelijke alternatieven bestaan voor bankbiljetten en klinkende munten, en om te kijken of technologie het principe van anoniem betalen kan ondersteunen in plaats van ondermijnen.

Cash is king


Olivier Oosterbaan – Leopold Meijnen Oosterbaan Advocaten

Olivier Oosterbaan zet zich onder meer in voor privacy en tegen identiteitsdiefstal. Tijdens het publieksdebat legt hij een paar mogelijke verwerkingsgrondslagen uit in het kader van de Wet bescherming persoonsgegevens en de balans met de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Zo vertelt hij wie er mogelijk allemaal bij een parkeertransactie betrokken zijn en welke gegevens er worden gedeeld. Daarnaast laat je hiermee de gemeente weten dat je op een bepaalde plek gedurende een bepaalde periode bent geweest. Maar ook bij sommige winkels kan je alleen nog met pin betalen en laat je de bank daardoor weten dat je op een bepaalde plek bent geweest.


Vincent Jansen – InnoPay en Digital Identity

Vincent specialiseert zich in innovatief betalen en dat heeft in zijn kader weinig met cash geld te maken. Hij geeft een inleiding over context: hoe meer context je geeft aan een betaling, hoe minder anoniem je zult zijn.

Cash geld
In deze context: hoe vaker je bij een winkel komt, hoe meer informatie je deelt met de ontvangende partij, bijvoorbeeld wanneer je elke week bij je lievelingskoffietentje komt: op den duur weet men dat je daar elke week een lekkere latte macchiato komt halen. Door meer context te geven verdwijnt een deel van je anonimiteit.

Pinnen
Wanneer je gaat pinnen, krijgt de ontvangende partij informatie: op het bonnetje staan bijvoorbeeld de laatste cijfers van je bankrekeningnummer en je pasnummer. Hierdoor kan de ontvangende partij weten dat je een terugkerende klant bent. Als klant krijg je niet veel meer informatie dan wanneer je contant betaalt: je weet bijvoorbeeld de naam van de winkel en waar deze gevestigd is. Het verschil tussen pinnen en contant betalen is dus voornamelijk dat er een betaaldienstverlener tussen zit, die moet weten wie er wil betalen en aan wie er betaald moet worden. Hierbij dient de betaaldienstverlener te weten op welke tijd en bij welke vestiging je bijvoorbeeld bent en daarbij ontstaat een hele hoop data.

Overschrijving
Hoe zit het dan bij betaling door middel van overschrijving? Hierbij heb je indien je geld wilt overmaken veel informatie nodig van de begunstigde. Wat opmerkelijk is, is dat de begunstigde ook veel informatie krijgt, zoals het rekeningnummer, de tenaamstelling en ook de adresgegevens en woonplaats van de verzender.

Trends

  • Crypto-currency als trend, het fenomeen dat je eigenlijk een soort van online cash kunt hebben. Dit is niet anoniem, maar een zekere vorm van pseudonimiteit waar geen bank tussen zit en waar we met zijn allen vaststellen wie het geld heeft en waar het zich bevindt. Het is een trend die relatief jong is, maar waar veel potentie in zit, in de vorm van het hebben van 'digitaal cash'.

  • Een ander fenomeen is om reguliere transacties in de huidige betaalstructuur te pseudonimiseren. Dit is een generieke trend, waarbij gegevens niet meer te relateren zijn en waarbij er minder statische gegevens met de transactie worden meegegeven.

  • Een andere trend vanuit de Europese Commissie is de Payment Service Directive die in 2018 van kracht zal zijn. Hierbij krijgen banken de opdracht om, als de klant dat wil, een rekening open te stellen voor betaaldiensten en informatiediensten. Anders gezegd: ik moet een provider vertellen dat jij namens mij naar mijn afschriften kunt kijken, in al mijn bankrekeningen, om bijvoorbeeld mijn budgetcoach te worden. Wat er echter waarschijnlijk gaat gebeuren is dat bankgegevens elders geraadpleegd kunnen worden en zullen worden opgeslagen.

  • De laatste trend die benoemd wordt is Social Payments, voornamelijk in de peer-to-peer sfeer dat betalen steeds meer een onderdeel wordt van interactie en dat het juist heel 'cool' en leuk kan zijn om een betaling te verrijken met context. Zodat het gaat leven in de bankomgeving, door te vermelden waarom je betaalt, waar het was en hierbij bijvoorbeeld een leuke foto te plaatsen. Een ander fenomeen is dat IBANS (wat lastige dingen zijn) mogelijk vervangen zullen worden door 06-nummers en e-mailadressen, die ook weer extra herleidbaarheid met zich meebrengen.

Wie komt er op voor contant geld

Bram Scholten – De Nederlandsche Bank

Sinds 2012 maakt De Nederlandsche Bank (DNB) zich zorgen over de druk op contant geld. In de jaarverslagen van DNB wordt het belang van contant geld dan ook onderstreept. Bram Scholten stelt dat contant geld een bescherming van privacy geeft. Hij citeert uit het DNB jaarverslag van 2012: ‘In deze tijd waarin de samenleving langs elektronische weg steeds meer de persoonlijke levenssfeer binnendringt blijft daaraan behoefte bestaan’. De Nederlandsche Bank heeft zich ingezet om met marktpartijen zoals Detailhandel Nederland en de Nederlandse Betaalvereniging, die de banken vertegenwoordigd, in november 2015 in het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer (MOB) in eigen kring uit te dragen dat voor toonbankbetalingen (betalingen buiten de deur) contant betalen mogelijk blijft. Daarmee wordt dus afstand genomen van het feit dat er soms geen contante betalingen meer mogelijk zouden zijn. De Nederlandsche Bank heeft gemeten dat de helft van alle betalingen nog met contant geld wordt gedaan.

Contant geld is positief

Contant betalen is natuurlijk een mogelijkheid om anoniem te betalen. Als wij een recht zouden hebben om contant te betalen, dan zouden wij ook een rechtmatige mogelijkheid hebben om anoniem te betalen. In wezen is het zo dat in het Burgerlijk Wetboek contant betalen als de gewone manier van betalen wordt beschreven. Er moeten in principe nadere afspraken gemaakt worden om af te wijken van de wet om contant te betalen. In het rapport van het MOB is dan ook gesteld dat met name in situaties waarin er sprake is van een lokaal monopolie, zoals een apotheek in een gebied waar geen andere apotheken zijn, als je daar niet contant zou kunnen betalen, dan zou dit bepaalde mensen kunnen duperen, omdat mensen niet meer kunnen krijgen wat ze nodig hebben. Het MOB ziet dit als onwenselijk en vraagt zich ook af of het rechtmatig is om contant geld te weigeren. Dit is een open vraag en in wezen ook een vraag op het gebied van Europees recht, omdat op Europees niveau is vastgelegd dat contant geld een wettig betaalmiddel is. Er bestaat echter nog geen jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie hoe dit moet worden toegepast en wat het begrip 'wettig betaalmiddel' precies inhoudt. Dat leent zich dus wellicht voor een proefproces.

Contant is anoniem

Eric Verheul – Radboud Universiteit Nijmegen & Digital Security Group

Eric hield een presentatie over online betalen en online aanloggen. Wat gebeurt er precies wanneer je iets afrekent in een webshop? Bijvoorbeeld: Jan Jansen koopt iets in een webshop, wat hij precies aanschaft kan iets zeggen over hem als persoon, misschien is het wel iets waarvoor hij zich schaamt en waarvan hij niet wil dat iedereen het weet. Het zou ook kunnen dat die informatie bijzondere persoonsgegevens bevat. Wanneer je online betaalt, dan weet de bank wie jij bent en aan wie je betaalt. Dit kan vanuit privacy-oogpunt nadelig zijn, maar qua veiligheid prettig zijn. Hierdoor kan een bank bijvoorbeeld zien dat een betaling frauduleus is en deze betaling stopzetten. Daarnaast kan het voor de webshop handig zijn om je rekeningnummer te weten, wanneer zij bijvoorbeeld geld terug willen storten.

Dit staat in relatie met een online applicatie: je hebt bijvoorbeeld DigiD om te kunnen inloggen bij de Belastingdienst. Daarbij geldt dezelfde problematiek als met online betalingen, omdat je hierbij jezelf identificeert met bijvoorbeeld je naam of in sommige gevallen een pseudoniem. Zo’n toegangsdienst weet jouw identiteit en tot welke website jij toegang zoekt. En zo’n toegangsdienst zou bijvoorbeeld gehackt kunnen worden. Steeds meer zorginstellingen gaan werken met DigiD, maar hoe wenselijk is het dat DigiD weet dat jij een GGZ-instelling bezoekt? En wat als bijvoorbeeld een bank zo’n toegangsdienst verleent, hoe wenselijk is het dat zo’n partij dat allemaal weet? In de parallel met de fysieke wereld: dan weet iemand welke fysieke winkels jij allemaal bezoekt. Digitaal is het momenteel heel vanzelfsprekend dat dat allemaal zo gaat.

In 2014 hebben we een nieuwe techniek ontwikkeld: polymorfe pseudonimisering. Het werkt eigenlijk op dezelfde manier als bijvoorbeeld DigiD of een andere toegangsdienst, je moet alleen een speciale kaart laten zien en het bijzondere van die kaart is dat de toegangsdienst die die kaart leest niet je identiteit kan achterhalen, maar alleen versleutelde pseudoniemen kan aflezen. Hiermee verleent de toegangsdienst wel toegang tot een website, de website die je bezoekt weet met wie hij te maken heeft, maar de toegangsdienst heeft niet meer jouw (persoons)gegevens. Deze dienst zou je ook kunnen gebruiken voor online betalen, door bijvoorbeeld een encrypted e-wallet te vullen met geld. Met een bank kun je wel geld overmaken naar die e-wallet, maar de bank weet niet meer met wie hij precies te maken heeft, omdat de e-wallet is gepseudonimiseerd.


Na afloop van de inleidingen en presentaties volgde een publieksdebat, waarbij diverse vragen werden beantwoord en enkele aanbevelingen werden gegeven:

Aanbevelingen:

  • Kijk naar het digitale betalingsverkeer en hoe dit privacyvriendelijker gemaakt kan worden.
  • Contant betalen moet mogelijk blijven voor toonbankbetalingen (betalingen buiten de deur).

Een greep uit de vragen vanuit het publiek aan de gastsprekers:

In hoeverre is een prepaid creditcard een anoniem betaalmiddel?

  • Voor een prepaid creditcard wordt identificatie gevraagd.
  • Vaak moet ook een prepaid creditcard worden geactiveerd voor specifieke betalingen.

Hoe staan jullie er tegenover dat het briefje van 500 euro wordt uitgefaseerd?

  • Het zal niet nuttig zijn in het kader van terrorismebestrijding.

 

Klik HIER voor de uitnodiging (pdf) die Privacy First voor dit evenement aan haar netwerk verzond. Wilt u voortaan ook een uitnodiging voor onze evenementen ontvangen? Stuur ons dan een bericht, dan zetten wij u op onze mailinglist!

Gepubliceerd in Evenementen

In de visie van Privacy First omvat het recht op privacy ook het recht op anonieme betaling. Dit recht staat de laatste jaren echter steeds meer onder druk. Contant geld wordt meer en meer uitgebannen, zonder dat daar anonieme digitale alternatieven voor in de plaats komen. In hoeverre bestaat er een recht op contante of anderszins anonieme betaling? Hoe kan dit recht juridisch worden versterkt en technisch worden gerealiseerd?

Over deze en andere vragen debatteert Privacy First op 7 april as. onder leiding van moderator Ancilla Tilia (columnist FD) met een viertal gastsprekers: Vincent Jansen (Innopay – Payments & Digital Identity), Bram Scholten (DNB), Eric Verheul (KeyControls/Radboud University) en Olivier Oosterbaan (Leopold Meijnen Oosterbaan Advocaten). De avond wordt geopend door Privacy First voorzitter Bas Filippini. Na afloop van het publieksdebat sluiten we af met een borrel.

Iedereen is welkom en toegang is gratis. Donaties aan Privacy First worden echter zeer op prijs gesteld. Aanmelden kan via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken., maar is niet verplicht.

Datum: donderdag 7 april 2016, 20.00-22.00u (inloop vanaf 19.30u).
Locatie: Volkshotel, Wibautstraat 150 te Amsterdam (Betonnen Zaal, begane grond). Dit is tevens de kantoorlocatie van Privacy First. Een routebeschrijving vindt u HIER.

Klik HIER voor de uitnodiging die Privacy First onlangs aan haar netwerk verzond. Wilt u voortaan ook een uitnodiging voor onze evenementen ontvangen? Stuur ons dan een bericht, dan zetten wij u op onze mailinglist! Bent u overigens al donateur van Privacy First? Dit kan ook anoniem! ;)

Gepubliceerd in Evenementen
donderdag, 07 januari 2016 14:03

Nieuwjaarsspeech Privacy First 2016

Op woensdagavond 6 januari jl. organiseerde Stichting Privacy First op haar kantoorlocatie in het Amsterdamse Volkshotel haar jaarlijkse Nieuwjaarsborrel. In het kader van ons initiatief Privacy First Solutions stond deze avond geheel in het teken van privacyvriendelijk ondernemen en zette Privacy First een viertal bedrijven in het zonnetje: Ixquick, Privacy Perfect, Pseudonimiseer BV en Whitebox Systems. Vorig jaar hebben deze bedrijven succesvol deelgenomen aan de IIR Nationale Privacy Innovatie Awards. Ook gaf Privacy First het podium aan het project NetAidKit van Free Press Unlimited & Radically Open Security; dit project won in 2015 de ISOC.nl Internet Innovatie Award. Door Chris van 't Hof (TekTok) en Jaap-Henk Hoepman (Radboud Universiteit Nijmegen) werden de ondernemers achter deze bedrijven op ludieke wijze geïnterviewd en hun projecten beoordeeld, waarna het publiek zelf ook vragen kon stellen en commentaar kon geven. Dit alles in een bomvolle zaal met een zeer divers publiek (ondanks de ijzel overtrof de opkomst anderhalf keer de zaalcapaciteit). Klik HIER voor de Powerpoint tijdens de avond (één alleszeggende slide per bedrijf/project) en HIER voor de eerdere uitnodiging van Privacy First (pdf). Wilt u voortaan ook een uitnodiging voor onze evenementen ontvangen? Stuur ons dan een bericht, dan zetten wij u op onze mailinglist!

Hieronder volgt de volledige tekst van de Nieuwjaarstoespraak die Privacy First voorzitter Bas Filippini aan het begin van de avond hield:  

Privacy First is een stichting die zich inzet voor een vrije en open samenleving met verantwoordelijke burgers die in staat zijn eigen keuzes te kunnen maken. Wij gaan ervan uit dat de meerderheid hiertoe prima in staat is, gezien het hoge opleidingsniveau in Nederland en een terugtrekkende overheid. Persoonlijke vrijheid of privacy is voor ons de basis voor een democratische rechtsstaat en kan pas wijken als diezelfde privacy ongeoorloofd geschonden wordt vanuit geweld, misdrijven en andere criminele activiteiten. De overheid heeft wettelijk een belangrijke rol in het beschermen van de privacy van haar burgers. De laatste jaren zien wij echter een tendens naar het steeds verder beperken van vrijheden en privacy door de inzet van geavanceerde technologie. Waar mileuvervuiling het negatieve bijproduct is van de industriële revolutie is privacy- of vrijheidsvervuiling het negatieve bijproduct van de informatierevolutie.

Net zoals bij het mileu zien we in deze beginfase een overheid die technologieverslaafd is en de wetgeving en uitvoering aanpast op de technologische mogelijkheden, zonder eerst na te denken wat dit betekent voor de basisprincipes van onze rechtsstaat. Dit terwijl we er 4.000 jaar over gedaan hebben om tot afspraken te komen, vanuit oorlogen, geweld en onderdrukking van meningen. Daarnaast zien we een zeer actief bedrijfsleven dat middels niet-openbare en onzichtbare lobby achter de schermen (over privacy gesproken!) op korte termijn zoveel mogelijk omzet wil halen met nieuwe technologie die onze privacy verder beperkt. Zo wordt in hoog tempo de mooiste en efficiëntste elektronische gevangenis gebouwd zonder dat er wordt gevraagd of we die wel nodig hebben en op welke gespannen voet deze staat met de uitgangspunten van onze rechtsstaat.

De burger is ook in 2015 weer getuige hiervan geweest in verplichte elektronische communicatie met de Belastingdienst (al ons financiële reilen en zeilen!), het private patiëntendossier (LSP) in de zorg, het implementeren van een landelijk systeem van reis- en verblijfsrechten middels kenteken- en cameraregistratie op wegen en parkeerplaatsen, het uitwisselen van reisgegevens van alle Europese burgers, het willen opslaan van al onze privécommunicatie en het hacken van onze communicatiemiddelen, het proactief registreren van mogelijk negatief gedrag middels predictive policing, startend vanuit het Elektronisch Kind Dossier tot het volgen van ons energieverbuik en bewegingen in ons eigen huis, etc etc. Telkens weer vanuit hetzelfde pandoer: efficiency in belastingheffing en overheidsuitgaven, veiligheid voor de samenleving en de door het bedrijfsleven gepromote campagnes dat het "cool" is om mee te doen, dat Big Data en Internet of Things onontkoombaar zijn en dat wij zelf nergens meer aan het stuur hoeven te zitten. En dat onze privégegevens niet meer van ons zijn maar dat privacy een ruilmiddel is voor dienstverlening.

Basis bij deze beslissingen is dat de burger er voor de overheid is in plaats van andersom met de overheid als betaalde dienstverlener voor de burger. De burger moet hierbij ook niet teveel lastige vragen stellen; graag via een WOB-verzoek! De implementaties worden ondersteund met de framing dat cash crimineel is, dat anonimiteit iets verbergen is en dat als je niks te verbergen hebt je niks te vrezen hebt... Uitgaande dus van een perfecte overheid en bedrijfsleven die geen fouten maken. De feiten wijzen echter anders uit en de geschiedenis ook, recentelijk nog met de NSA die naast spionnen de gehele samenleving continu bespioneert en hiermee wegkomt in het drone-tijdperk van Obama waarin het zonder vorm van proces elimineren van mensen tot een dagelijkse meldkameractiviteit is verworden.

We moeten beseffen dat onze democratische samenleving nog maar heel jong is en nog veel aandacht, tijd en liefde nodig heeft om tot volwassenheid te kunnen groeien. Met goede "checks and balances". We komen pas recent uit een tijd van een ongeletterde bevolking die slecht geïnformeerd was en aangewezen was op lokale nieuwsgaring. In de ogen van Privacy First zullen we de informatierevolutie juist moeten gaan inzetten om de vrijheid en eigen keuzes van burgers verder te vergroten en daar de focus en aandacht op moeten vestigen. De andere samenlevingsvormen zijn in het verleden niet als plezierig ervaren. Van koninklijk decreet tot dictatuur of regentenmaatschappij, waarom zouden wij hier naar terug willen? In onze visie ligt er juist nu een enorme kans om versneld de voordelen van de verschillende democratische samenlevingen te versterken met technologie, denk aan meer burgerparticipatie en verantwoordelijkheid in het nemen van (lokale) beslissingen, bijvoorbeeld zoals in Zwitserland. In combinatie met een actieve overheid die leert van "customer experience" uit de retail en het bedrijfsleven. En daarin de principes van de rechtsstaat versterkt, in plaats van meer en meer controle over de burger in een ongelijk speelveld. Kan Nederland niet net als in de jaren 60 een voortrekkersrol gaan spelen als (veilig) Privacy Gidsland in Europa en de wereld een ander voorbeeld gaan geven? Met privacy enhancing technologie en privacy sustainable infrastructuren die de komende 50 jaar meekunnen?

Wij geloven in een missie: Nederland Privacy Gidsland. Geen incidentgedreven waan-van-de-dag politiek, ook niet in het geval van calamiteiten of terrorisme. Ik maak graag de vergelijking tussen straatterrorisme en staatsterrorisme, waarbij de laatste wordt gerealiseerd door het implementeren van langdurige vrijheidsbeperking in telkens nieuwe wetgeving. Welke van de twee is op de lange termijn sustainable en plezierig? Het merendeel van de mensen wordt geboren vanuit liefde, vertrouwen en vrijheid en niet vanuit angst, haat en controle. Onze samenleving ook, nu nog ondersteund door de informatierevolutie! Laten we het kind niet met het badwater weggooien. Vandaar dat wij vanavond inzetten op de cases van de winnaars van de Privacy Innovation Awards 2015. Laten zij een inspiratiebron zijn voor een geheel nieuwe privacydienstverlening, waarin het Nederlandse bedrijfsleven voorop kan lopen en waarin Privacy zelfs Big Business kan zijn!

Op een vrij en veilig 2016!

drs. L.T.C. Filippini,
voorzitter Privacy First

drs. L.T.C. Filippini, voorzitter Privacy FirstBas Filippini        


Update 7 januari 2016:
vanmiddag passeerde onze Nieuwjaarsborrel kort de revue op Radio 1 (programma Nieuws & Co), beluister onderstaand fragment met Jaap-Henk Hoepman:


(Bron, vanaf 21m58s.)

Gepubliceerd in Columns
woensdag, 23 december 2015 13:01

Van straat-terrorisme naar staats-terrorisme?

Kerstcolumn door Bas Filippini, 
voorzitter Privacy First  

Uitgangpunten democratische rechtsstaat nog steeds zeer actueel

Privacy First heeft als slogan "Eigen keuzes in een vrije omgeving". Privacy First heeft haar uitgangspunten geformuleerd op basis van de universele mensenrechten en onze Grondwet en staat voor zakelijke en waar nodig juridische actie conform de uitgangspunten van onze vrije rechtsstaat. Het feit dat Privacy First überhaupt bestaansrecht heeft, betekent dat de voornoemde uitgangspunten en principes daarachter de laatste jaren steeds meer onder druk staan. Wij baseren onze (juridische) acties en uitspraken zoveel mogelijk op gedegen feitenonderzoek, voor zover mogelijk in ons werkgebied.

Ons motto is 'Nederland als veilig Privacy Gidsland' en als voorbeeld hoe technologie te benutten met behoud van de principes van onze open, vrije samenleving. Dit kan middels wetgevende, uitvoerende en IT-infrastructuren vanuit "privacy by design" en met gebruikmaking van "privacy enhanced technology".

Zoals de industriële revolutie milieuvervuiling als negatief bijproduct heeft, zo heeft de informatierevolutie "privacy- en vrijheidsvervuiling" als negatief bijproduct.

De vraag is dan ook hoe de basisprincipes van onze democratische rechtsstaat te behouden en nieuwe structuren en diensten te ondersteunen naar de toekomst toe. Deze basisprincipes zijn wat ons betreft niet onderhandelbaar noch uitruilbaar. Toch zien wij keer op keer dezelfde incidentgedreven waan-van-de-dag-politiek toeslaan op het moment dat de rechtsstaat het kwetsbaarst is en zich niet kan verdedigen vanwege de emoties van het moment.

Parijs als zoveelste excuus om "nieuwe" wetten door te drukken

De aanslagen in Parijs zijn voer voor Orwelliaanse stoere-mannentaal van diverse politici die over elkaar heen buitelen om er telkens nog een schepje bovenop te doen, hetzij in emotionele toespraken, hetzij in harde oorlogstaal en nieuwe wetsvoorstellen. Met telkens hetzelfde pandoer: het verder beperken van de bestaande vrijheden van alle burgers, in plaats van verdere focus op het groepje pubers (aanslagplegers zijn gemiddeld tussen de 18-30 jaar) dat reeds in het vizier van de inlichtingendiensten is. In plaats van de discussie te voeren hoe de inlichtingendiensten de reeds bestaande groep die gemonitord moet worden effectiever kunnen aanpakken en preventieve maatregelen te nemen in communicatie en educatie met deze doelgroep, wordt het accent al snel verlegd naar de bekende zaken waarvan noodzaak, proportionaliteit en subsidiariteit ver te zoeken zijn.

Zo kwamen inmiddels de verlengde noodtoestand in Frankrijk langs, verregaande uitbreiding van bevoegdheden van politie, justitie en inlichtingendiensten (ook jegens onschuldige burgers), extra controles in de openbare ruimte, opslag van passagiersgegevens, etc. etc. Op zich schijnbaar voor een legitieme reden in de emotie van het moment, maar desastreus voor onze vrijheid op korte en lange termijn. Opvallend hierin is vooral de definitievervaging die onder de term “terrorisme” wordt verstaan. Privacy First staat voor focus in overheidsbevoegdheden, vanuit de onschuldpresumptie van de burger. Voor burgers die daarentegen met rede verdacht worden van strafbare feiten en door haat en
geweld andermans rechten schenden mogen van ons speciale bevoegdheden gelden. En zo staat het precies in de wet. Laten we hier eerst eens goed uitvoering aan geven, in plaats van wetsvoorstellen te introduceren die het kind met het badwater weggooien.

Overheid streeft naar onmogelijke 100% oplossingen in veiligheid

Wat mij vaak opvalt in gesprekken met ambtenaren is het idee dat de overheid 100% oplossingen moet bieden voor de burger en hierin een risico-uitsluitingsbeginsel toepast. Dit leidt tot een enorme verkokering en verstarring in oplossingsrichtingen binnen de overheid op het terrein van veiligheid. Er wordt standaard uitgegaan van korte termijn quick fixes met techniek, zonder de oorzaak van het probleem eens goed te analyseren en naar de uitvoeringszaken binnen bestaande wetgeving te kijken.

Het overheidsdenken staat hierin ook los van de burger, die niet vertrouwd wordt in zelfstandig handelingsbekwaam te zijn en noodzakelijk kwaad, lastig en onhandig is in de taakuitvoering van de overheid. Het idee dat de overheid in dienst van de burger zoveel mogelijk maar zeker geen 100% veiligheid moet bieden (de laatste 10% zijn enerzijds zeer kostbaar en anderzijds verstikkend voor onze samenleving) leeft niet. Geen enkele ambtenaar noch politicus wil enig risico in te nemen beleid waarin een risicofactor blijft bestaan om de samenleving nu en ook over 50 jaar open te houden. In feite is de realiteit echter dat risico's in een open democratische samenleving altijd zullen bestaan en dat deze maatschappij geen gegeven is maar iets waar we zeer zorgvuldig mee moeten omgaan.

De andere staatsvormen hebben wij in onze cultuur allemaal al eens voorbij zien komen: van regeren per koninklijk decreet tot bourgoisie tot feitelijke oorlogsdictatuur. Telkens hebben wij ervoor gekozen dit geen prettige samenlevingen te vinden. Wat zou nu überhaupt de reden zijn om daar in enige vorm naar terug te willen en onze vrijheden in te ruilen in plaats van die te vergroten en te versterken met technologie? Zeker in een samenleving waarin een zeer hoog opleidingsniveau is en waar burgers bij tal van zaken laten zien prima in staat te zijn hun eigen beslissingen te nemen. Wij huren de overheid en de politiek in als vertegenwoordigers van ons en niet andersom. We zitten nu echter opgescheept met een overheid die ons niet vertrouwt, op basis van WOB-verzoeken pas met informatie over de brug komt en die ons vraagt alle informatie en communicatie over ons en ons diepste privéleven over te dragen als bij voorbaat verdachte burgers? Dat is de wereld en de rechtsstaat op zijn kop en vormt wat mij betreft een enkele reis naar Noord-Korea. Daar bent u van harte welkom!

Politieke lobby van het bedrijfsleven

De hardnekkigheid van het bedrijfsleven in het volgooien van de overheid en burgers met ICT-oplossingen is ongekend. Telkens komen hierin weer dezelfde bedrijven naar boven die in ruil voor onze vrijheid hun producten willen slijten om hun kerstbonus op te strijken, hier en in Silicon Valley. Na enige luwte komen stemcomputers weer op de agenda, de diverse medische elektronische dossiers zoals het Kinddossier, het Orwelliaanse centrale Patiëntendossier, de allesomvattende SyRI database, reis- en verblijfsdossiers, rekeningrijden, chips in kentekens en auto's, de zogenaamde zelfrijdende auto (met illegale dataverzameling door autofabrikanten), kentekenparkeren en ANPR-camera's, gezichtsherkenning in openbare ruimtes, terughacken door de overheid, Big Data en het Internet of Things en zo meer.

Deze bedrijven promoten met enorme budgetten deze zogenaamde slimme oplossingen, zonder zich te bekommeren om de gevaren hiervan voor onze vrijheid. Het is bevreemdend te zien dat de omkering van rechtsprincipes er langzaam insluipt en wordt ondersteund door de diverse mantra's van de overheid en bedrijfsleven. Als een sluipwesp wordt de burger uitgehold in zijn/haar vrijheid: de buitenkant oogt nog heel maar de binnenkant is reeds leeg en rot.

Van straat-terrorisme naar staatsterrorisme

Zoals eerder aangegeven heeft de informatierevolutie vrijheidsbeperking als negatief bijproduct. Het is essentieel dat wij vanuit het besef van 4000 jaar strijd, ontwikkeling en evolutie tot onze verfijnde staatsvorm en uitgangsprincipes zijn gekomen die (redelijk) universeel zijn voor een vrije burger. Zoals de meesten van ons geboren worden uit liefde, vrijheid en vertrouwen zijn dit voor mij ook de beste uitgangspunten om een samenleving mee op te bouwen. De samenlevingen gebaseerd op haat, angst en controle kennen we nu wel en hebben we nog niet zo lang geleden afgezworen als desastreus en buitengewoon onprettig. Ten koste van heel veel opofferingen en levens zijn deze uitgangspunten vastgelegd in verdragen, handvesten en grondwetten en daarmee niet onderhandelbaar.

Het is hoog tijd om vanuit deze principes te blijven handelen en beleidsuitvoering en techniek hieraan ondergeschikt te maken vanuit de menselijke maat en de eigen verantwoordelijkheid van de burger. Een ambtenaar die in dienst van het volk de veiligheid boven alles stelt is in mijn ogen niet meer dan een staatsterrorist of witte-boorden terrorist die op lange termijn veel meer schade aanricht aan onze rechtsstaat en vrijheid dan een zogenaamde straat-terrorist. Hier zou per direct een integriteitsdiscussie over gevoerd moeten worden binnen de overheid en het bedrijfsleven, waarna duidelijke codes kunnen worden ingevoerd voor privacyduurzaam besturen en ondernemen.

Naar een veilig Privacy Gidsland

Privacy First ziet graag dat overheid en bedrijfsleven zelf hun eigen verantwoordelijkheid gaan nemen in het beschermen en promoten van de persoonlijke vrijheid van de burger en hierin de 80/20-regel hanteren als het gaat om veiligheid. Door de focus te leggen op risicogroepen kan veel geld worden bespaard en ellende worden voorkomen. Uitzonderingen bevestigen daarin de regel, wat in dit geval een vrije democratische rechtsstaat is en niet andersom! Voor een vrij en veilig Nederland Privacy Gidsland!

Gepubliceerd in Columns
zaterdag, 21 november 2015 16:09

Seminar Privacy in de praktijk

Seminar Privacy in de praktijk 

Nieuwe privacywetgeving vertaald naar uw organisatie 

26 november 2015, Van der Valk Hotel Veenendaal  www.gemeentenucongressen.nl/privacy/ 

Privacybescherming moet in Nederland op een hoger niveau komen te staan.

Die boodschap draagt Privacy First uit in processen zoals tegen het kentekenparkeren en in onze publiekscampagnes. Steeds vaker dagen we bestuurders en beleidsmakers uit de publieke en private sector uit om privacy tot vertrekpunt van hun plannen en dienstverlening te maken.

Ook dat is privacy by design!

Bestuurders helpen betere keuzes te maken doen we bijvoorbeeld op 26 november tijdens het privacy seminar van Reed Business. Privacy First voorzitter Bas Filippini neemt deel aan het plenaire debat 'Zijn we eigenlijk wel klaar voor privacy'? Privacy First Solutions-projectleider Martijn van der Veen daagt de aanwezigen uit na te denken of het mogelijk is dienstverlening zo in te richten dat daadwerkelijk de privacybelangen van burgers op één staan.

Meer informatie en aanmelden voor dit (betaalde) evenement kan via onderstaande link: 
www.gemeentenucongressen.nl/privacy/inschrijven.html.

Verantwoording

Waarom Privacy First bijdraagt aan dit congres: de congressen van Reed Business hebben een sterke naam in de markt. Deelnemers aan dit congres zijn naar verwachting personen uit de publieke sector. Een sector die diep ingrijpt in de persoonlijke levenssfeer van mensen. En waar een wereld te winnen is. Privacy First ontvangt geen vergoeding voor haar bijdrage en heeft geen commercieel belang bij dit congres.

Gepubliceerd in Evenementen

Vandaag zijn de IIR Nationale Privacy Innovatie Awards 2015 uitgereikt aan bedrijven en instellingen die zich inzetten voor privacy binnen hun organisatie en/of privacyvriendelijke oplossingen bieden. Uit een groot aantal inzendingen is een 5-tal bedrijven genomineerd waaruit een tweetal winnaars is gekozen. Privacy Perfect in de categorie Bedrijfsoplossingen, het bedrijf Ixquick in de categorie Consumentenoplossingen en Whitebox Systems dat als start-up de aanmoedigingsprijs heeft gekregen.

IIR Nationale Privacy Innovatie Awards

De IIR Nationale Privacy Innovatie Awards zijn bedoeld voor overheden, bedrijven en organisaties die zich op positieve wijze onderscheiden in het toepassen van privacyvriendelijke diensten of toepassingen binnen hun organisatie. Er zijn 4 categorieën waarin inschrijvingen genomineerd konden worden:

  • Bedrijfsoplossingen

  • Consumentenoplossingen

  • Overheidsdiensten

  • Start-ups.

De eerste selectie bestond uit een screening voor nominaties op de wijze waarop met de volgende zaken wordt omgegaan:

  • Het hebben van een privacyverantwoordelijke in de organisatie

  • Toepassen van een privacy policy

  • Toepassen van risico-analyses

  • Privacy awareness in de organisatie

  • Een inzichtelijk privacybeleid en communicatie hiervan

Vervolgens werden de deelnemers die genomineerd zijn gescreend op zaken als innovatiekracht, technologisch vernieuwend, het business model, schaalbaarheid van de oplossing, type van implementatie en bijdrage aan Nederland Privacy Gidsland.

Jury van de IIR Nationale Privacy Innovatie Awards

De jury bestond uit de volgende personen:

  • Paul Korremans (lid), vice-voorzitter Nederlands Genootschap van Functionarissen voor Gegevensbescherming

  • Dr John Borking (lid), EuropriSe GmbH, voormalig vice-voorzitter College Bescherming Persoonsgegevens

  • Drs Bas Filippini (juryvoorzitter), voorzitter stichting Privacy First.

Nominaties

Uit de inzendingen zijn de volgende bedrijven genomineerd:

  • Privacy Perfect, een bedrijf dat gespecialiseerd is in data mapping & governance voor het uitvoeren van privacy impact analyses binnen bedrijven met betrekking tot de nieuwe Europese wet- en regelgeving;

  • Pseudonimiseer, een bedrijf dat als third party optreedt naar vragers en aanbieders van data en daarbij de data versleutelt van de identiteit die eraan gekoppeld is;

  • Ixquick, een privacyvriendelijke zoekmachine die als third party optreedt voor zoekopdrachten naar Google en andere zoekmachines waardoor de identiteit achter de zoekopdracht niet bekend wordt bij deze zoekmachines;

  • Qiy, een platform voor pseudo-ID’s voor het anoniem surfen en kopen op internet;

  • Whitebox Systems, een versleutelde wijze van selectieve data-uitwisseling van patiëntgegevens in het kader van het artsengeheim.

Winnaars IIR Nationale Privacy Innovatie Awards 2015

De Awards zijn uitgereikt op het jaarlijkse Nationaal Congres Dataprotectie & Privacy van de bekende trainings- en seminar organisatie IIR in het Westcord Fashion Hotel Amsterdam, waar meer dan 80 deelnemers aanwezig waren.

De winnaars zijn belangrijke voorlopers in een nieuwe industrie waarin Nederland internationaal Privacy Gidsland kan worden. Waar milieuvervuiling een negatief bijproduct van de industriële revolutie is, is privacy schending dat van de informatierevolutie”, aldus Bas Filippini, voorzitter van de jury.

Privacy Perfect speelt uitstekend op deze trend in door het gemakkelijker maken van privacy impact scans en het verbeteren van privacymaatregelen in organisaties. Met een klantvriendelijk software dashboard kan snel en effectief inzicht worden verkregen hoe het staat met de datahuishouding van een organisatie en is dit dagelijks up-to-date. Een prima oplossing die ook internationaal kan aanslaan.

Ixquick is een bedrijf dat winstgevend is met een privacyvriendelijke anonieme zoekmachine waarmee miljoenen zoekopdrachten vooral in de VS en Duitsland al worden uitgevoerd. Het bedrijf gaat nu ook starten met een betaalde anonieme emaildienst zonder opslag en analyse van berichten en fungeert daarmee als het Internet Postkantoor van morgen.

Tot slot hebben wij als jury aan Whitebox Systems de start-up aanmoedigingsprijs toegekend, aangezien deze oplossing het medisch geheim centraal stelt en tevens al door een aantal huisartsen daadwerkelijk in de praktijk wordt toegepast. “Het zou goed zijn voor de gehele gezondheidszorg als er eens goed naar dit bedrijf wordt gekeken in plaats van het huidige centraal en ICT-georiënteerde zorgverzekeraarsplatform LSP”, aldus Filippini.

Gepubliceerd in Nederlandse Privacy Awards
zaterdag, 05 september 2015 11:20

Nationaal Congres Dataprotectie & Privacy 2015

1-daags Actualiteitencongres + 1-daagse Workshop

Nationaal Congres Dataprotectie & Privacy

16 & 24 september 2015 | Amsterdam

Het Nationaal Congres Dataprotectie & Privacy bundelt de nieuwste visies en voorlopers uit diverse branches op het gebied van Privacy. Zo kunt u versneld met de implementatie van de verplichtingen aan de slag. Dé plek bij uitstek om uw aanpak te toetsen aan vakgenoten en experts. Zo maakt u uw organisatie privacy proof!

IIR Nationale Privacy Innovatie Award 2015

Heeft u het meest originele, innovatieve en kansrijke Privacy Project van Nederland?

Grijp dan deze unieke kans en schrijf u in voor de IIR Nationale Privacy Innovatie Award 2015. Zie Privacy Innovatie als kans en raak geïnspireerd door de projecten van andere bedrijven en/of personen.

 

De juryleden

Een deskundige jury beoordeelt alle inzendingen. De juryleden die dit jaar samen met de congresdeelnemers hun stem zullen laten gelden zijn:

– Paul Korremans, Functionaris Gegevensbescherming, vice-voorzitter NGFG
– Bas Filippini, oprichter en voorzitter, Privacy First
– John Borking, Of Counsel, CMS, lid van Advisory Board van EuroPriSe GmbH

Klik hier voor het volledige programma of het bestellen van tickets.

Gepubliceerd in Evenementen
vrijdag, 31 juli 2015 13:48

Belgische 'opt-in' bij WiFi-tracking

Deze week werd bekend dat, als het aan de Belgische Privacycommissie ligt, in België voortaan een opt-in i.p.v. opt-out geldt bij WiFi-tracking in winkels en andere openbare gelegenheden. Om aan de hand van WiFi-signalen van mobiele telefoons getraceerd te kunnen worden door bedrijven zullen mensen in België dus vooraf geïnformeerd moeten worden en toestemming moeten geven. Dit i.p.v. toestemming of bezwaar achteraf (opt-out) zoals die momenteel in Nederland lijkt te gelden en gedoogd lijkt te worden door het Nederlandse College Bescherming Persoonsgegevens (CBP). België gaat hiermee dus een stap verder dan Nederland, en dat is goed nieuws. Nieuws dat in Nederland navolging verdient. Hieronder een korte eerste reactie van Privacy First op BNR Nieuwsradio:


Klik HIER voor een eerdere discussie met Privacy First over dit onderwerp op Radio 1.

Gepubliceerd in Online Privacy
Pagina 4 van 5

Onze Partners

logo Voys Privacyfirst
logo greenhost
logo platfrm
logo AKBA
logo boekx
logo brandeis
 
banner ned 1024px1
logo demomedia
 
 
 
 
 
Pro Bono Connect logo 100
IIR banner

Volg ons via Twitter

twitter icon

Volg onze RSS-feed

rss icon

Volg ons op LinkedIn

linked in icon

Volg ons op Facebook

facebook icon