donatieknop english

"Het Europese "nee" tegen de opslag van vingerafdrukken in databases kan leiden tot het onwettig verklaren van artikel 4b in de Nederlandse Paspoortwet, dat een centrale database juist wettelijk probeert te borgen. Eind deze maand is hierover een rechtszaak in Den Haag.

In de nieuwe Nederlandse paspoortwet, die onlangs in de Tweede Kamer is behandeld en nu ter stemming ligt bij de Eerste Kamer, is artikel 4b, dat voorziet in de oprichting van een centrale reisdocumentenadministratie, nog steeds opgenomen. Het gaat hier om een "slapend artikel", dat later nog geactiveerd kan worden maar niet direct ingaat als het wetsvoorstel van minister Plasterk wordt aangenomen. In dat artikel staat tevens dat de vingerafdrukkendatabase toegankelijk is voor de Officier van Justitie als het gaat om het opsporen van mensen die strafbare feiten plegen.

"Het Europese "nee" tegen de opslag van vingerafdrukken in databases kan leiden tot het onwettig verklaren van artikel 4b in de Nederlandse Paspoortwet, dat een centrale database juist wettelijk probeert te borgen. Eind deze maand is hierover een rechtszaak in Den Haag.

In de nieuwe Nederlandse paspoortwet, die onlangs in de Tweede Kamer is behandeld en nu ter stemming ligt bij de Eerste Kamer, is artikel 4b, dat voorziet in de oprichting van een centrale reisdocumentenadministratie, nog steeds opgenomen. Het gaat hier om een "slapend artikel", dat later nog geactiveerd kan worden maar niet direct ingaat als het wetsvoorstel van minister Plasterk wordt aangenomen. In dat artikel staat tevens dat de vingerafdrukkendatabase toegankelijk is voor de Officier van Justitie als het gaat om het opsporen van mensen die strafbare feiten plegen.

En dat is nu keihard onderuit gehaald door het Europese Hof van Justitie, die stelt dat de richtlijn die Europese lidstaten verplicht twee vingerafdrukken moeten laten opnemen in paspoorten geen wettelijke basis geeft voor de opname van die vingerafdrukken in databases. Daarnaast mogen vingerafdrukken die door burgers zijn afgegeven niet worden gebruikt voor onderzoeken van Justitie naar criminaliteit, zegt het EU Hof spijkerhard.

Eind oktober uitspraak Nederlands Hof

Dat is munitie voor privacyorganisatie Privacy First, dat op 29 oktober een uitspraak verwacht in een hoger beroep. Privacy First en 19 burgers hebben een rechtszaak aangespannen om opslag van vingerafdrukken in een centrale database illegaal te laten verklaren. De rechtbank in Den Haag oordeelde twee en een half jaar geleden dat Privacy First en de burgers niet ontvankelijk waren in deze zaak, waarop Privacy First in hoger beroep ging. Dat komt 29 oktober voor.

"Ik hoop dat we dan in ieder geval ontvankelijk worden verklaard. De tijden zijn inmiddels veranderd en het Hof zou gezien de gevoeligheid van het onderwerp in de maatschappij tot een ander oordeel kunnen komen dan de rechtbank", zegt Vincent Böhre van Privacy First. Mocht de burgerrechtenorganisatie ontvankelijk worden verklaard, kan de zaak inhoudelijk worden behandeld. "Ik hoop dat het Hof direct besluit dat artikel 4b onrechtmatig is, maar de inhoudelijke behandeling kan ook nog later plaatsvinden."

Tweede Kamer keurt centrale opslag goed

Dat het onderwerp nog steeds actueel is, wijt Böhre min of meer aan de Tweede Kamer. "Dat heeft zich tijdens de behandeling van de laatste wijziging van de Paspoortwet in september vooral laten leiden door het vingerafdrukkenvrij maken van de ID-kaart. Daar ben ik blij mee, maar artikel 4b dat de centrale opslag regelt, hebben ze over het hoofd gezien. "Mocht het Hof besluiten tot het niet ontvankelijk verklaren van Privacy First, gaat de organisatie naar de Hoge Raad. "We gaan desnoods door tot aan het Europese Hof voor de Rechten van de Mens."

Böhre hoopt verder dat de uitspraak van het EU Hof van Justitie aanleiding is voor de Eerste Kamer om alsnog artikel 4b te schrappen uit de nieuwe Paspoortwet. "Het is op dit moment een slapend artikel maar kan op elk moment door de minister worden geactiveerd. Ik weet dat het parlement op dit moment niet voor een centrale database is, dus het zou voor de minister op dit moment niet een geschikt tijdstip zijn om dat artikel te gebruiken. Maar dat kan in de toekomst anders zijn."

PvdA: centrale database al verdwenen

Opvallend is dat Tweede Kamer-lid Astrid Oosenbrug (PvdA) in de stelligste overtuiging is dat de centrale database uit de nieuwe Paspoortwet is verdwenen. "Ik vraag me ook werkelijk af waarom we ooit daarop ja hebben gezegd. Maar gelukkig kan je dergelijke beslissingen ook weer terugdraaien.""

Bron: http://webwereld.nl/beveiliging/79721-eu-hof-torpedeert-nederlandse-wet-vingerafdrukken.

Gepubliceerd in Privacy First in de media

"De opslag van vingerafdrukken in een centrale database is in strijd met Europese regels. Dat heeft het Europese Hof van Justitie donderdag bepaald. Het bewaren van vingerafdrukgegevens op het identiteitsbewijs zelf mag wel. Weliswaar is dat een inbreuk op de privacy, maar het doel - het voorkomen van fraude - is belangrijker.

In Nederland worden identiteitskaarten en paspoorten sinds 2009 voorzien van vingerafdrukken van de houder. Tot 2011 werden die gegevens ook centraal bewaard. Sindsdien worden de vingerafdrukken alleen opgeslagen op de identiteitskaart of het paspoort zelf. De eerder centraal opgeslagen gegevens zijn vernietigd.

De stichting Privacy First is blij met de uitspraak van het hof en ziet het als een steun in de rug voor het paspoortproces van de stichting. Zij vinden dat de Paspoortwet in strijd is met het recht op privacy, omdat de centrale databank nog steeds in de wet staat.

Minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk (PvdA) werkt aan een wetswijziging, waardoor principiële weigeraars ook een identiteitskaart kunnen krijgen zonder dat ze hun vingerafdruk moeten afstaan. Voor paspoorten blijft de vingerafdruk wel vereist."

Bron: http://www.nieuws.nl/algemeen/20131017/Database-met-vingerafdrukken-paspoort-is-illegaal.

Gepubliceerd in Privacy First in de media
donderdag, 17 oktober 2013 13:48

EU Hof verbiedt centrale opslag vingerafdrukken

In een belangrijke uitspraak heeft het Europese Hof van Justitie vandaag korte metten gemaakt met de wens van sommige EU-lidstaten (waaronder Nederland) om via paspoorten de vingerafdrukken van burgers voor allerlei doeleinden op te slaan in centrale of gemeentelijke databanken. Het Hof oordeelde onder meer als volgt:

"Op dit punt moet worden opgemerkt dat, enerzijds, [de Europese Paspoortverordening] uitdrukkelijk preciseert dat vingerafdrukken alleen mogen worden gebruikt voor het verifiëren van de authenticiteit van het paspoort en de identiteit van de houder ervan.
(...)
In dit verband zij opgemerkt dat vingerafdrukken zeker een bijzondere rol vervullen op het gebied van de identificatie van personen in het algemeen. Zo maken de technieken van identificatie door vergelijking van op een bepaalde plaats afgenomen vingerafdrukken met die welke worden bewaard in een database, het mogelijk om, hetzij in het kader van een crimineel onderzoek, hetzij met het oog op de uitoefening van indirect toezicht op een bepaalde persoon, de aanwezigheid van deze persoon op die plaats vast te stellen.

Er zij evenwel aan herinnerd dat [de Europese Paspoortverordening] bepaalt dat vingerafdrukken enkel mogen worden bewaard in het paspoort zelf, dat exclusief in het bezit blijft van de houder ervan.

Aangezien voornoemde verordening niet voorziet in een andere vorm, noch in een ander middel van bewaring van deze afdrukken, kan deze (…) niet aldus worden uitgelegd dat zij, als zodanig, een rechtsgrondslag biedt voor een eventuele centralisatie van verzamelde gegevens, of voor het gebruik van deze gegevens voor andere doeleinden dan dat van voorkoming van de illegale binnenkomst van personen op het grondgebied van de Unie.

In deze omstandigheden kunnen de (…) aangehaalde argumenten inzake de risico’s die zijn verbonden aan een mogelijke centralisatie in ieder geval de geldigheid van die verordening niet aantasten. Deze argumenten kunnen in voorkomend geval aan de orde komen in het kader van een bij de bevoegde rechterlijke instanties ingesteld beroep tegen een wettelijke regeling die voorziet in een gecentraliseerde database van vingerafdrukken.” (EU Hof van Justitie, zaak C-291/12 (Schwarz), 17 oktober 2013, par. 56-62, cursivering Privacy First).

Het arrest van het EU Hof vormt hiermee een krachtige steun in de rug voor het civielrechtelijke Paspoortproces van Privacy First en 19 mede-eisers (burgers) tegen de Nederlandse Staat ter onrechtmatigverklaring van de Nederlandse Paspoortwet. In artikel 4b van de Paspoortwet is immers nog steeds een centrale biometrische databank voorzien met ieders vingerafdrukken ten behoeve van opsporing en vervolging, terrorismebestrijding, rampenbestrijding, inlichtingenwerk etc. Ondanks een actuele wetswijziging ter invoering van een identiteitskaart zónder vingerafdrukken blijven de huidige én herziene Paspoortwet daarmee lijnrecht in strijd met het recht op privacy, zo bleek vandaag uit de uitspraak van het EU Hof. Privacy First ziet een spoedige uitspraak van het Hof Den Haag in ons Paspoortproces dan ook met vertrouwen tegemoet.

Tegelijkertijd stelt Privacy First met teleurstelling vast dat het EU Hof de verplichte afname van vingerafdrukken onder de Europese Paspoortverordening niet onrechtmatig acht. In de oorspronkelijke versie van deze verordening had de afname van vingerafdrukken terecht een vrijwillig karakter. Na de bomaanslagen in Madrid werd deze vrijwilligheid door de Europese Raad van ministers echter alsnog gewijzigd in een verplichting. Daarbij werd het Europees Parlement niet (opnieuw) geraadpleegd, en dus onrechtmatig gepasseerd in de Europese besluitvorming. Het EU Hof acht deze procedurefout echter ‘gerepareerd’ door een latere wijziging (in 2009) van de Paspoortverordening met instemming van het Europees Parlement. Tevens acht het Hof de verplichte afname van vingerafdrukken gerechtvaardigd ter bestrijding van paspoortfraude bij illegale immigratie naar de Europese Unie, echter zonder enig onderzoek te hebben gedaan naar de precieze omvang van dit type fraude. Het gaat hierbij in het bijzonder om zogeheten look-alike fraude met paspoorten. Uit recente overheidsstatistieken in het bezit van Privacy First blijkt dat dit type fraude dusdanig kleinschalig is dat het de massale afname van vingerafdrukken onder de Europese Paspoortverordening onmogelijk kan rechtvaardigen: in Nederland ging het de laatste jaren om geconstateerde gevallen in de orde van grootte van enkele tientallen per jaar (voornamelijk asielzoekers). Om ter bestrijding daarvan de vingerafdrukken van de hele Nederlandse bevolking af te nemen acht Privacy First volstrekt disproportioneel en dus onrechtmatig. Dit nog afgezien van de torenhoge kosten van de bijbehorende biometrische infrastructuur. Deze infrastructuur blijkt bovendien niet te werken: minister Donner en staatssecretaris Teeven noemden de laatste jaren desgevraagd foutenpercentages van, respectievelijk, maar liefst 21-25% en 30%. Privacy First kan dan ook niet anders dan concluderen dat het EU Hof deze fundamentele vragen bewust links heeft laten liggen en de Europese Paspoortverordening bij voorbaat van een groen stempel heeft willen voorzien. Het is aan andere, nationale rechters (waaronder de Nederlandse Raad van State en het Hof Den Haag) om deze vragen alsnog te beantwoorden en de Nederlandse Paspoortwet in strijd met het recht op privacy te verklaren.

Update: lees ook http://webwereld.nl/beveiliging/79721-eu-hof-torpedeert-nederlandse-wet-vingerafdrukken.

Zie tevens de recente gastcolumn "Vingerafdrukken, wel of niet essentieel".

Gepubliceerd in Biometrie

Vandaag in de Telegraaf: 

"Voorzitter Bas Filippini van de Stichting Privacy First spant persoonlijk een rechtszaak aan tegen de gemeente Amsterdam in verband met het kentekenparkeren. Privacy First wil van de rechter weten of automobilisten die wel betalen maar niet hun kenteken op het bonnetje invullen, terecht bekeurd mogen worden.

Wij eisen dat de verplichte kentekenregistratie per direct wordt beëindigd en dat autobezitters zelf mogen bepalen of zij hun kenteken wel of niet invullen. Verder zijn wij voorstander van parkeervakregistratie, zodat je dus eigenlijk voor de plek betaalt. Op die manier kan er ook geen misbruik van privacygegevens van de burger worden gemaakt, aldus de stichting.

Eerder riep de stichting al op een bezwaarbrief naar de gemeente te sturen waarin wordt geprotesteerd tegen de invoering van de verplichte kentekenregistratie. Inmiddels hebben enkele tientallen Amsterdammers hieraan gehoor gegeven, maar kan de gemeente er nog geen reactie over geven. Wel heeft de gemeente opdracht gegeven om alle kentekengegevens uit de database te verwijderen.

Termijn

Wij hebben er geen probleem mee dat de kentekens van 'foutparkeerders' voor een periode van 13 weken worden opgeslagen. Dit in verband met de termijnen voor eventueel bezwaar en beroep, zegt Vincent Böhre van Privacy First.

Volgens de stichting zou de Belastingdienst gretig van de opgeslagen kentekens gebruik hebben gemaakt. Wij vinden dat een normale burger zich anoniem in de openbare ruimte moet kunnen bewegen zonder dat hij aan de hand van zijn kenteken kan worden opgespoord. Bovendien moet men parkeerkosten ook cash kunnen betalen, want het gaat tenslotte om een wettig betaalmiddel. De gemeente voert nu een beleid waarbij parkeerders continu onder de kentekenscan komen te liggen. Wij roepen zo veel mogelijk Amsterdammers op ons te steunen met de rechtszaak tegen de gemeente, aldus Vincent Böhre."

Bron: Telegraaf 15 oktober 2013, sectie Amsterdam, p. 9: Rechtszaak tegen kentekenparkeren; 'Uitspraak uitlokken over registratie en privacy'. Lees ook www.privacyfirst.nl/acties/bezwaarbrief-kentekenparkeren.html.

Gepubliceerd in Rechtszaken

"Voorzitter Bas Filippini van de Stichting Privacy First spant persoonlijk een rechtszaak aan tegen de gemeente Amsterdam in verband met het kentekenparkeren. Privacy First wil van de rechter weten of automobilisten die wel betalen maar niet hun kenteken op het bonnetje invullen, terecht bekeurd mogen worden.

Wij eisen dat de verplichte kentekenregistratie per direct wordt beëindigd en dat autobezitters zelf mogen bepalen of zij hun kenteken wel of niet invullen. Verder zijn wij voorstander van parkeervakregistratie, zodat je dus eigenlijk voor de plek betaalt. Op die manier kan er ook geen misbruik van privacygegevens van de burger worden gemaakt, aldus de stichting.

Eerder riep de stichting al op een bezwaarbrief naar de gemeente te sturen waarin wordt geprotesteerd tegen de invoering van de verplichte kentekenregistratie. Inmiddels hebben enkele tientallen Amsterdammers hieraan gehoor gegeven, maar kan de gemeente er nog geen reactie over geven. Wel heeft de gemeente opdracht gegeven om alle kentekengegevens uit de database te verwijderen.

Termijn

Wij hebben er geen probleem mee dat de kentekens van 'foutparkeerders' voor een periode van 13 weken worden opgeslagen. Dit in verband met de termijnen voor eventueel bezwaar en beroep, zegt Vincent Böhre van Privacy First.

Volgens de stichting zou de Belastingdienst gretig van de opgeslagen kentekens gebruik hebben gemaakt. Wij vinden dat een normale burger zich anoniem in de openbare ruimte moet kunnen bewegen zonder dat hij aan de hand van zijn kenteken kan worden opgespoord. Bovendien moet men parkeerkosten ook cash kunnen betalen, want het gaat tenslotte om een wettig betaalmiddel. De gemeente voert nu een beleid waarbij parkeerders continu onder de kentekenscan komen te liggen. Wij roepen zo veel mogelijk Amsterdammers op ons te steunen met de rechtszaak tegen de gemeente, aldus Vincent Böhre."

Bron: Telegraaf 15 oktober 2013, sectie Amsterdam, p. 9. Lees ook www.privacyfirst.nl/acties/bezwaarbrief-kentekenparkeren.html.

Gepubliceerd in Privacy First in de media
zaterdag, 21 september 2013 12:33

Vingerafdrukken, wel of niet essentieel

Momenteel buigt het Europese Hof van Justitie zich in een Duitse zaak over de vraag of de verplichte afname van vingerafdrukken onder de Europese Paspoortverordening wel of niet rechtmatig is. In dat kader bracht de advocaat-generaal van het Hof (Paolo Mengozzi) onlangs een 'positief' advies uit. Op dat advies valt echter het nodige af te dingen...

Gastcolumn door Johan van Someren (Stichting Meldpunt Misbruik Identificatieplicht)

'De beslissing om in een informatiesysteem biometrische gegevens op te slaan kan nooit als onbelangrijk worden afgedaan, vooral niet als dat systeem zo ontzaglijk veel mensen raakt. Biometrische informatie brengt onherroepelijk een verandering teweeg in de relatie tussen lichaam en identiteit, omdat de eigenschappen van het menselijk lichaam 'leesbaar' worden gemaakt voor de machine en vatbaar zijn voor verder gebruik. Ook al zijn biometrische kenmerken niet zichtbaar voor het menselijk oog, met de juiste instrumenten kunnen zij altijd en overal zichtbaar en bruikbaar worden gemaakt (waar de betrokken persoon zich ook bevindt).' [1]

Bevoegdheid of verplichting

Bestaat er een verschil tussen mogen en moeten? Of tussen een bevoegdheid en een verplichting? Is er een verschil of u iets mag doen of mag nalaten of dat u verplicht wordt iets te doen? En is het een essentieel verschil als zelfs de overheid door internationale regelgeving verplicht wordt iets te doen of alleen een bevoegdheid heeft? Het verschil tussen een verplichting en een bevoegdheid die in redelijkheid een bepaalde vrijblijvendheid impliceert, komt misschien pas goed tot het bewustzijn van mensen als het gaat om gevoelige controversiële kwesties, vooral als er grote belangen mee zijn gemoeid. Zo'n kwestie is de vingerafdruk op paspoort en identiteitskaart.

De Europese verordening voor reisdocumenten 2252/2004 stelt in artikel 1 lid 2 de opname van vingerafdrukken in paspoorten (reisdocumenten) verplicht.[2] Wat weinig mensen weten is dat in de oorspronkelijke tekst van die verordening niets stond over een verplichting waar het vingerafdrukken betreft. Er stond alleen iets over een bevoegdheid. Maar toen het Europees parlement in 2004 een advies zou uitbrengen over die verordening, werd er door de ministerraad (de verantwoordelijke ministers van de Europese lidstaten) iets veranderd en welnadat de verantwoordelijke commissie van het Europarlement (het Committee on Civil Liberties, Justice and Home Affairs, LIBE) over de oorspronkelijke versie had vergaderd. De ministerraad maakte van die bevoegdheid alsnog een verplichting en zo werd in feite het Europarlement gepasseerd. Ook de nationale parlementen hadden maar te accepteren wat vanuit Europa werd opgelegd. En sommige ministers kwam dat heel goed uit. Zo namen in Nederland de ministers Donner en Remkes de gelegenheid te baat om in de Paspoortwet gelijk een databank te regelen met de vingerafdrukken van alle Nederlanders. Die vingerafdrukken zouden ook gebruikt mogen worden door inlichtingendiensten en in het kader van opsporingsbevoegdheden van de officier van justitie.

Rechtszaken

In Nederland lopen nog steeds rechtszaken tegen de Paspoortwet. Ook in Duitsland was niet iedereen overtuigd van nut en noodzaak van het biometrisch paspoort. Als eerste diende schrijfster en juriste Juli Zeh een aanklacht in. Ook advocaat Michael Schwarz uit Bochum ging naar de rechter nadat in 2007 zijn aanvraag voor een paspoort zonder vingerafdrukken niet in behandeling werd genomen.[3] Schwarz stelt dat de afname van vingerafdrukken zoals voorgeschreven in artikel 1 lid 2 van de verordening in strijd is met het grondrecht op bescherming van persoonsgegevens zoals dat is bekrachtigd in het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie.[4] Bovendien trekt Schwarz de geldigheid van dit artikel in twijfel vanwege een procedurefout. Het Europese parlement had immers niet de gelegenheid gekregen zich uit te spreken over de gewijzigde verordening. Daarmee heeft de zaak Schwarz een sterke politieke lading gekregen en, zoals ook Nederlandse vingerafdrukweigeraars uit ondervinding weten, rechters bemoeien zich niet graag met politiek. Het Verwaltungsgericht Gelsenkirchen stelde daarom de volgende prejudiciële vraag aan het Europese Hof van Justitie in Luxemburg:

'Is artikel 1, lid 2, van verordening (nr. 2252/2004, zoals gewijzigd bij verordening nr. 444/2009) geldig?'

De zitting bij het Hof in Luxemburg heeft op 13 maart jl. plaatsgehad. Een uitspraak is er nog niet, maar er ligt inmiddels wel een advies van advocaat-generaal Paolo Mengozzi waarin geprobeerd wordt alle beweringen van Schwarz en de twijfel van de Duitse rechter te weerleggen.[5] Dat voorspelt weinig goeds voor vingerafdrukweigeraars omdat dit soort adviezen door het Hof van Justitie meestal worden overgenomen.

Wel of geen procedurefout

Volgens Mengozzi is er geen sprake van een procedurefout. Het klopt weliswaar dat de oorspronkelijke verordening alleen voorzag in een bevoegdheid, maar volgens Mengozzi is dat 'geen wezenlijk verschil'. En omdat het Europarlement de mogelijkheid heeft gekregen zijn oordeel uit te spreken over de gehele verordening conform de geldende regels is de verordening geldig. Een onnavolgbaar woordspelletje dus dat hangt op een detail dat wordt gebagatelliseerd. Stel, u wilt een auto kopen, u bekijkt deze en keurt hem goed. U komt de volgende dag terug en ontdekt dat de dealer er intussen een kastje heeft ingebouwd wat bijhoudt waar u geweest bent en hoeveel kilometers u rijdt. 'Ach, dat maakt toch geen verschil', zegt de dealer, 'ik mocht het toch al doen maar nu het er eenmaal inzit moet u dat kastje erbij nemen'. Waarschijnlijk zult u dat als koper niet accepteren, net zo min als de Europarlementariërs die plotselinge wijziging in de verordening accepteerden. Conform de procedure had het LIBE Commitee opnieuw moeten vergaderen. 'Niet waar', zegt Mengozzi, want hij vindt de verandering van vrijwillig naar verplicht niet wezenlijk en daarom is er volgens Mengozzi ook geen sprake van een procedurele fout. En omdat tezelfdertijd ook de visa-bepalingen werden gewijzigd wist het Europese parlement volgens Mengozzi heel goed wat de bedoeling was. Bovendien heeft het Europarlement geen bezwaar ingediend naar aanleiding van de wijziging.

Chantage

Dat laatste aspect is zeker vanuit Nederlands perspectief interessant, want Nederland was op dat moment voorzitter van de EU. De ministerraad had haast met het Anti-Terrorisme Actieplan waarvan het biometrisch paspoort deel uitmaakte en zette het Europarlement onder druk om het gewijzigde voorstel te accepteren alsof er niets was veranderd, zo niet dan zou de procedure voor medebesluitvorming aangaande immigratie en asielzaken worden vertraagd.[6] 'Pure chantage', oordeelde Kathalijne Buitenweg, Europarlementariër van GroenLinks. Minister Verdonk ontkende dat Nederland het Europees Parlement zou hebben gechanteerd, maar een dag later legde een vertegenwoordiger van de Nederlandse regering in Brussel zelf wel het verband tussen het biometrisch paspoort en het medebeslissingsrecht over asiel en migratie.[7] En wat Duitsland betreft had minister Schily nog voor de totstandkoming van de verordening al bepaald dat er vingerafdrukken in Europese paspoorten zouden worden opgenomen; tenslotte had hij dat zelf met Amerika afgesproken.

Juridische onderbouwing

Wat betreft de bescherming van persoonsgegevens zoals bekrachtigd in het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie is het jammer dat Schwarz zijn stelling niet voldoende juridisch onderbouwt onder verwijzing naar het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Het blijft bij de vermelding dat artikel 1 lid 2 van verordening nr. 2252/2004 in strijd zou zijn met 'het recht van vrij verkeer, met artikel 17 van het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (BUPO) en met meerdere beginselen van gelijkheid en non-discriminatie'. In plaats daarvan gooit Schwarz het juist op de onveiligheid van de chip in reisdocumenten en de foutmarge van vingerafdrukken waardoor deze methode niet zeker genoeg is om een betrouwbaar verband tussen houder en document te waarborgen. Bovendien kunnen vingerafdrukken gemakkelijk gekopieerd worden, bv. van een glas. Daarentegen stelt Schwarz dat de irisscan een veiliger en privacyvriendelijk alternatief zou zijn. Dat laatste is een ernstige misvatting die wijst op een gebrek aan technische kennis. Met een camera van 10 megapixel of meer is het eenvoudig om op redelijke afstand gedetailleerde informatie over iemands iris vast te leggen, net zo makkelijk als de vingerafdruk op een glas.

Mengozzi neemt dan ook de gelegenheid waar om zelf wel naar het EVRM te verwijzen en zelfs naar het arrest S. en Marper/Verenigd Koninkrijk[8] om de inbreuk op de privacy te rechtvaardigen. Dat het hier een inbreuk betreft wordt door niemand betwist, maar de wetgever acht deze inbreuk gerechtvaardigd vanwege het algemeen belang. Wel geeft Mengozzi toe dat biometrie geen identificatiemethode is met een betrouwbaarheid van 100% en dat de foutmarge dan ook hoger is dan 0%. Dat is een understatement als we kijken naar de bekende resultaten van de vingerafdrukken in reisdocumenten die een foutmarge hebben van 20%,[9] maar volgens Mengozzi is biometrie daarom nog niet ongeschikt voor het nagestreefde doel, dus artikel 1 lid 2 zou ook voldoen aan het evenredigheidsbeginsel. Het is misschien zowel Schwarz als Mengozzi ontgaan, maar het zou kunnen betekenen dat juist op grond van het in artikel 8 lid 2 Handvest gestelde 'Eenieder heeft recht op toegang tot de over hem verzamelde gegevens en op rectificatie daarvan' tenminste 20% van alle paspoorthouders in Europa recht heeft op rectificatie van zijn of haar vingerafdrukken! Dat is echter nog geen oplossing voor de weigeraars. Het enige lichtpuntje zit in de slotopmerkingen van Mengozzi's advies: 'Deze verordening kan niet – en dit is van wezenlijk belang – als rechtsgrondslag dienen voor de inrichting van gegevensbanken voor de opslag van deze informatie door de lidstaten.' Dus toch een wezenlijk belang, al werd dit laatste aan de lidstaten overgelaten.

Noten

[1] Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming d.d. 23 maart 2005 inzake het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het visuminformatiesysteem (VIS) en de uitwisseling tussen de lidstaten van informatie op het gebied van visa voor kort verblijf (Publicatieblad C 181, p. 13)

[2] Europese Paspoortverordening 2252/2004 http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2004:385:0001:0006:NL:PDF

[3] Zaak Schwarz http://www.zeit.de/digital/datenschutz/2013-03/fingerabdruck-klage-eugh en https://www.vrijbit.nl/rechtszaken-paspoortwet/zaak-schwarz.html

[4] Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie http://www.europarl.europa.eu/charter/pdf/text_nl.pdf

[5] Advies Mengozzi, Nederlandse vertaling http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=138362&pageIndex=0&doclang=NL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=311643

[6] Actie tegen EU biometrie databank, bron EDRI.org http://www.hetverzet.nl/index/eu-biometrie.htm

[7] Verdonk loog tegen Kamer, Algemeen Dagblad 04-12-2004, te vinden op http://www.hetverzet.nl/index/verdonk2.htm

Spoedstemming over biometrie in Europees Parlement, bron GroenLinks http://www.hetverzet.nl/index/verdonk.htm

[8] Het arrest S. en Marper/Verenigd Koninkrijk http://www.njcm.nl/site/jurisprudentie/show/51

[9] Foutmarge 20%: Tweede Kamer, verslag van een algemeen overleg van de vaste commissies voor Binnenlandse Zaken en Europese Zaken d.d. 27 april 2011 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25764-47.html

Eurocommissaris Cecilia Malmström heeft een onderzoek ingesteld naar de opname van vingerafdrukken in het paspoort http://www.vbds.nl/2012/04/20/biometrisch-paspoort-onderwerp-europees-onderzoek/

Ook in Nederland zijn in het kader van een viertal rechtszaken vanwege de Paspoortwet door de Raad van State prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie gesteld.

NB. In de Nederlandse vertaling van het advies van Mengozzi wordt gesproken over iriscopie. Iriscopie heeft niets te maken met de irisscan maar is een methode om aan de hand van de iris de gezondheid van iemand te bepalen en wordt door sceptici als pseudowetenschap gezien.

Gepubliceerd in Columns

"Bespiegelingen - Rob Krabben

De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik in eerste instantie ook dacht dat de rechters in Den Bosch gek zijn geworden. Drie daders van die zware en zinloze mishandeling van een man in Eindhoven kregen een fors lagere straf, omdat beelden van het geweld door het Openbaar Ministerie waren vrijgegeven.

Het klinkt ook volslagen zot: de politie moet de daders opsporen en als dat dan door het inzetten van in de openbare ruimte gemaakte beelden lukt, zouden die daders met fluwelen handschoenen moeten worden aangepakt? Nee toch zeker!
In tweede instantie blijkt de zaak wat genuanceerder. De rechters geven in feite het Openbaar Ministerie een flinke tik over de vingers, omdat bij het besluit om de beelden openbaar te maken onvoldoende zorgvuldig is gehandeld. De officier van justitie die er zijn toestemming voor gaf, was niet eens bevoegd dat te doen.

Het is pijnlijk dat juist in zo'n zware zaak, die het hele land diep heeft geschokt, de daders er relatief goedkoop vanaf komen. Maar het is volkomen begrijpelijk dat de rechter de zuiverheid van strafvordering bewaakt en beschermt. (...)

En op hetzelfde moment kondigt belangenorganisatie Privacy First aan bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens een zaak te beginnen tegen trajectcontroles op de Nederlandse wegen, waarbij gegevens van burgers die nergens van worden verdacht voor allerlei opsporingsdoelen worden gebruikt. Zou best wel eens een nieuw gevalletje machtsmisbruik kunnen blijken. Gelukkig hebben we de onafhankelijke rechter nog."

Bron: De Stentor / Zwolse Courant, Veluws Dagblad, Zutphens Dagblad, Sallands Dagblad, Nieuw Kamper Dagblad, Gelders Dagblad, Dagblad Flevoland, Deventer Dagblad, Apeldoornse Courant, 30 augustus 2013.

Gepubliceerd in Privacy First in de media

"Het flitsen van snelheidsovertreders via trajectcontroles druist in tegen Europese privacyregels. Dat vindt belangenorganisatie Privacy First.

De organisatie bereidt een rechtszaak voor om bekeuringen bij trajectcontroles ongeldig verklaard te krijgen. De zaak komt naar verwachting in de late herfst voor de rechter.

Bij trajectcontroles wordt de gemiddelde snelheid van een auto gemeten over een langere afstand. Om dat mogelijk te maken, wordt de kentekenplaat van de auto gescand. In 1999 keurde de Hoge Raad de werkwijze goed. Toch denkt Privacy First genoeg aanknopingspunten te hebben om deze uitspraak veertien jaar na dato onderuit te halen bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens.

Volgens jurist Vincent Böhre schendt de trajectcontrole de privacy, omdat willekeurige automobilisten worden gevolgd zonder dat zij verdacht worden van een misdrijf. Dat mag volgens het Europese mensenrechtenverdrag alleen als daar een specifieke wet voor wordt gemaakt, stelt Böhre. In die wet moet precies worden vastgelegd waar de gegevens voor gebruikt mogen worden.

Nederland heeft zo'n wet niet. Wel liggen er plannen om de camerabeelden te gebruiken voor het opsporen van verdachte auto's. Privacy First maakte in het verleden naam met de strijd tegen het opnemen van vingerafdrukken in paspoorten. Het nieuwe strijdveld wordt echter de privacy van de automobilist, stelt Böhre.

Zo valt ook het plan om de camerabeelden van trajectcontroles tegelijk te gebruiken om gestolen auto's of belastingontduikers te pakken, slecht bij de organisatie. De organisatie riep onlangs al automobilisten op om zich te verzetten tegen het 'kentekenparkeren' in Amsterdam. Parkeerautomaten in die stad eisen dat het kenteken van de auto wordt ingevoerd. Dat gaat in tegen het recht om anoniem te reizen in eigen land, stelt Privacy First. Een voorbeeld-bezwaarschrift voor automobilisten werd bijna duizend keer gedownload van de site van de organisatie."

Bron: Noordhollands Dagblad, Gooi- en Eemlander, Limburgs Dagblad, Dagblad De Limburger, BN/DeStem, Leidsch Dagblad, IJmuider Courant, Haarlems Dagblad, Eindhovens Dagblad, Twentsche Courant Tubantia, De Stentor, Zwolse Courant, Veluws Dagblad, Zutphens Dagblad, Sallands Dagblad, Nieuw Kamper Dagblad, Gelders Dagblad, De Gelderlander, Dagblad Flevoland, Deventer Dagblad, Brabants Dagblad, Apeldoornse Courant, Provinciale Zeeuwse Courant, 29 augustus 2013.

Gepubliceerd in Privacy First in de media

Momenteel is het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) bezig met een inventarisatie van de Nederlandse grondrechtensituatie. Dit zal waarschijnlijk later dit jaar uitmonden in een rapportage genaamd 'De Staat van de Grondrechten' en een bijbehorend Nationaal Actieplan Mensenrechten. In dat kader vroeg BZK onlangs om input bij diverse maatschappelijke organisaties, waaronder Privacy First. Hieronder ons advies:

Top 7 van issues die een plaats verdienen in de Staat van de Grondrechten & Nationaal Actieplan Mensenrechten:

1. Actieve naleving, bescherming, bevordering en promotie van het recht op privacy

Toelichting: privacy is zowel een Nederlands grondrecht als een universeel mensenrecht. Zoals bij alle mensenrechten is de Nederlandse overheid dan ook verplicht om het recht op privacy 1) na te leven, 2) te beschermen, 3) te bevorderen en 4) te promoten middels goede wetgeving en beleid. Sinds ‘9/11’ is echter vrijwel louter sprake van inperking i.p.v. bevordering van het recht op privacy. Dit vormt een schending van bovengenoemde algemene plicht om het recht op privacy actief te bevorderen. Hetzelfde geldt voor verwante rechten en beginselen zoals de onschuldpresumptie en het verbod van zelf-incriminatie (nemo tenetur).

2. Constitutionele toetsing

Toelichting: Nederland kent slechts constitutionele “toetsing” door ambtenaren en Kamerleden bij de ontwikkeling van nieuwe wetgeving. Een Nederlands Constitutioneel Hof bestaat helaas niet en constitutionele toetsing van formele wetgeving door de rechterlijke macht is in Nederland vreemdgenoeg verboden. Mede hierdoor is de Nederlandse Grondwet de laatste decennia een dode letter geworden. Het verdient dan ook aanbeveling om z.s.m. een Constitutioneel Hof in te voeren en het verbod van constitutionele toetsing af te schaffen.

3. Collectieve rechtsmiddelen

Toelichting: door rechtsbeperkende ontwikkelingen in de jurisprudentie van de Hoge Raad is het de laatste jaren steeds moeilijker geworden voor stichtingen en verenigingen om de door hen behartigde maatschappelijke belangen in rechte te kunnen verdedigen middels het collectief actierecht (art. 3:305a BW en art. 1:2 lid 3 Awb). Het effectief en efficiënt functioneren van de Nederlandse rechtsstaat en rechtseconomie is hierdoor ernstig onder druk komen te staan. Het verdient dan ook aanbeveling om het collectief actierecht van overheidswege voortaan actief na te leven, te beschermen en te bevorderen, bijvoorbeeld door de landsadvocaat niet langer te instrueren om te pleiten voor niet-ontvankelijkheid van stichtingen en verenigingen in relevante rechtszaken. Tevens dient het verbod van direct beroep tegen algemeen verbindende voorschriften (art. 8:3 Awb) te worden afgeschaft.

4. Vrijwillige i.p.v. verplichte biometrie

Toelichting: uitgangspunt in een gezonde democratische rechtsstaat dient te zijn dat burgers nimmer verplicht mogen worden om hun unieke lichaamskenmerken (biometrische persoonsgegevens) af te staan aan de overheid of het bedrijfsleven. Dit vormt immers een schending van het recht op privacy en de lichamelijke integriteit. Bij bedrijven, dienstverleners, werkgevers etc. vormt dit bovendien een oneerlijke handelspraktijk. Met de geplande invoering van een identiteitskaart zonder vingerafdrukken zet de Nederlandse overheid op dit terrein een eerste stap in de goede richting. In lijn hiermee adviseren wij de Nederlandse overheid om op Europees niveau te pleiten voor een paspoort met vrijwillige i.p.v. verplichte afgifte van vingerafdrukken.

5. Anonimiteit in de openbare ruimte

Toelichting: het recht om in eigen land anoniem en onbespied te kunnen reizen wordt de laatste jaren in toenemende mate illusoir, met name door zaken als OV-chipkaarten, cameratoezicht, GSM-tracering etc. Zowel de overheid als het bedrijfsleven zijn verplicht om het recht op privacy in de zin van anonimiteit in de openbare ruimte actief te herstellen, te beschermen en te bevorderen, bijvoorbeeld door invoering van anonieme OV-chipkaarten die daadwerkelijk anoniem zijn (privacy by design), afschaffing van cameratoezicht tenzij strikt noodzakelijk, ontwikkeling van privacyvriendelijke mobiele telefonie en apps, etc. Bij alle wetgeving en beleid terzake dienen privacy en individuele keuzevrijheid, noodzakelijkheid, proportionaliteit en subsidiariteit leidende beginselen te zijn.

6. Privacy by design

Toelichting: alle privacygevoelige informatietechnologie dient te voldoen aan de hoogste standaarden van privacy by design. Dit kan door gebruikmaking van privacy enhancing technologies (PET), waaronder state-of-the-art encryptie en compartimentering i.p.v. centralisering en koppeling van ICT. Op Europees niveau dient dit een harde juridische plicht te worden voor zowel overheid als bedrijfsleven met actief toezicht en handhaving terzake.

7. Privacy-educatie

Toelichting: qua mensenrechteneducatie dreigt Nederland de laatste jaren een derdewereldland te worden. Op termijn brengt dit het voortbestaan van onze democratische rechtsstaat in gevaar. Dit geldt ook voor het recht op privacy. Een privacyvriendelijke toekomst begint bij de jeugd. Daartoe dient privacy-educatie verplicht te worden gesteld in het lager, middelbaar en hoger onderwijs. De overheid heeft hierin een actieve rol te vervullen.

Gepubliceerd in Wetgeving

"Alle vingerafdrukken en pasfoto's van alle vreemdelingen in Nederland moeten worden opgeslagen in een database, die het Openbaar Ministerie (OM) mag raadplegen als een strafrechtelijk onderzoek is vastgelopen. De Tweede Kamer stemde gisteren in met een verandering van de Vreemdelingenwet, waarmee de database wordt geïntroduceerd. Wel moet de Eerste Kamer nog akkoord gaan met de wijziging.

Het is de bedoeling dat het systeem tien vingerafdrukken en een pasfoto gaat bevatten van elke vreemdeling die in Nederland woont, en niet afkomstig is uit Europese landen. VVD, PvdA, CDA, PVV, 50Plus en de SGP stemden voor. Ook GroenLinks bracht per ongeluk een positieve stem uit, maar liet weten dit te zullen corrigeren naar een tegenstem. 'Met dit project maakt Nederland vreemdelingen collectief tot potentiële verdachten', reageert Vincent Böhre, jurist van de stichting Privacy First. Hij doelt daarmee op de mogelijkheid dat het OM - weliswaar met toestemming van de rechter-commissaris - de gegevens mag inzien als een onderzoek naar ernstige strafbare feiten is vastgelopen. 'Dit gaat niet alleen over asielzoekers, maar over alle vreemdelingen, dus ook studenten en medewerkers van bedrijven.' Volgens SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen is de nieuwe wet om die reden 'stigmatiserend en discriminerend'. (...) Bij Nederlanders hoef je niet aan te komen met: u heeft niets met deze strafzaak te maken, maar wij gaan toch uw gegevens even nakijken.'

fraude bestrijden

Volgens staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie is de database nodig om de 'identiteit van vreemdelingen betrouwbaar vast te stellen' en om fraude te bestrijden. Met de gegevens zou het niet meer mogelijk zijn dat vreemdelingen zich uitgeven voor een ander. Er zijn echter geen rapporten over hoe vaak deze fraude voorkomt, melden diverse organisaties, waaronder stichting Vluchtelingenwerk. Naar verluidt zou dit in minder dan tien gevallen per jaar voorkomen. 'Wij vinden de wet daarom discriminerend, en vragen ons af of deze maatregel nodig is', aldus een woordvoerder. Vincent Böhre: 'Het gaat om schandalig kleine aantallen. Je kunt deze wet daar niet op baseren.'

Kamer wees database met autochtonen eerder af

(...) Een woordvoerder van de [Nederlandse Orde van Advocaten] laat weten teleurgesteld te zijn. 'Nu is onduidelijk wie er toegang heeft tot het systeem. Bovendien hoeft de noodzaak van die toegang niet te worden aangetoond, enkel en alleen omdat het een vreemdeling betreft. Dit hadden we graag duidelijker gezien, mede omdat er enkele jaren geleden een database om deze vragen niet doorging.' Dat betrof een soortgelijke database met gegevens van alle Nederlanders. Die maakte deel uit van de nieuwe Paspoortwet, die in 2009 werd aangenomen. Enkele jaren later, in 2011, rezen er echter twijfels over de betrouwbaarheid van de techniek en de bescherming van de gegevens. Nadat een meerderheid van de Tweede Kamer het vertrouwen in de database verloor, besloot minister Donner (Binnenlandse Zaken) het project voorlopig te stoppen. De ontwikkeling van de database gaat pas verder als het Europese Hof van Justitie in Luxemburg zich heeft gebogen over de vraag of het verzamelen van deze gegevens is toegestaan. Dat kan nog enkele jaren duren. Volgens jurist Vincent Böhre speelden deze bezwaren nauwelijks een rol in het debat over de verzameling gegevens van vreemdelingen. 'Kennelijk telt het belang van privacy voor hen minder zwaar mee. Ik hoop dat de Eerste Kamer deze ontwikkeling blokkeert.' Maar ook al zou de database volledig veilig zijn, dan nog heeft Böhre er problemen mee. 'Het gaat ons om het principe dat je een hele bevolkingsgroep criminaliseert.' (...)"

Bron: Nederlands Dagblad 31 januari 2013, pp. 1 & 10. Lees HIER het hele artikel bij het Nederlands Dagblad online.

Gepubliceerd in Privacy First in de media
Pagina 24 van 26

Onze Partners

logo Voys Privacyfirst
logo greenhost
logo platfrm
logo AKBA
logo boekx
logo brandeis
 
banner ned 1024px1
logo demomedia
 
 
 
 
 
Pro Bono Connect logo 100
IIR banner

Volg ons via Twitter

twitter icon

Volg onze RSS-feed

rss icon

Volg ons op LinkedIn

linked in icon

Volg ons op Facebook

facebook icon