donatieknop english
zaterdag, 23 april 2011 15:59

Het Knoppenmonster: wat kan ik eraan doen?

Door onze gastcolumnist. 

Een veel gehoorde klacht inzake privacy is: “leuk en aardig, maar wat kan ik er aan doen? In mijn eentje bereik ik niets.” Hieronder wat tips om uw bewegingsvrijheid terug te pakken. Het goede nieuws is namelijk dat u meer kunt dan u denkt.

Assertiviteit

Durf aan een werknemer van de betreffende Instantie te vragen waarom maatregelen opeens van kracht zijn en neem niet alles zomaar aan. Laat deze Instantie aantonen dat maatregelen op wettige basis zijn genomen. Wees kritisch en reageer als u vindt dat argumenten oneigenlijk worden gebruikt.

Een veelgehoord argument is “terrorisme” of “de terrorist”. Te pas en te onpas zijn er de laatste jaren allerlei maatregelen doorgevoerd die u in uw vrijheid beperken. Echter de tv en het journaal houden zich verrassend stil. Heeft u wel eens gehoord van het Europees Arrestatie Bevel (EAB)? Dit is een belangrijk voorbeeld. Terrorisme wordt als kapstok gebruikt om wetten door te voeren die helemaal niets te maken hebben met terrorisme. De gevolgen van het EAB zijn voor de Nederlandse burgers echter zeer ingrijpend. Surf op Google op "EAB" of "Europees Arrestatiebevel" en lees alles wat hierover geschreven staat!

Vertel aan uw vrienden en kennissen wat er speelt en wijs ze op de gevaren. Het gaat ook om uw kinderen en kleinkinderen. Wat wilt u voor hen achterlaten?

Biometrische gegevens (bijvoorbeeld uw vingerafdrukken) t.b.v. uw paspoort of identiteitskaart
Verordening (EG) nr. 2252/2004 d.d. 13 dec. 2004:

Indien u een paspoort of identiteitskaart aanvraagt bent u verplicht om uw biometrische gegevens af te staan. Maar u heeft wel rechten! Zo kunt u een verklaring eisen. Het afgeven van uw biometrische gegevens t.b.v. een reisdocument is namelijk alleen bedoeld om de authenticiteit van het document vast te stellen en om te checken of de documenthouder en de gegevens met elkaar overeenkomen (art. 4).

Geef een door u getekende verklaring af waarin u aangeeft dat u onder protest uw biometrische gegevens afgeeft en dat u geen toestemming geeft om deze gegevens in een databank te laten opnemen. Laat dit document ondertekenen door de betreffende Instantie en laat dit document ook van een stempel en datum voorzien. U geeft namelijk privégegevens aan een Instantie zonder dat u (wettelijk) beschermd wordt. De bewijslast moet bij Justitie liggen en niet bij u. U bent niet wettelijk beschermd als iemand anders met uw gegevens aan de haal gaat. Bewijst u maar eens dat u niet de persoon bent die met uw gegevens marchandeert. Een onmogelijke opgave!

Een detail: niet alle EU-landen doen mee aan deze maatregel; denk bijvoorbeeld aan Denemarken.

Banken – cashgeld

Om te voorkomen dat cashgeld binnenkort uit het circuit verdwijnt kunt u nee zeggen tegen verplicht pinnen in winkels en deze winkels links laten liggen. Zie ook de rubriek Het Knoppenmonster: Banken en Verzekeringen.

Gepubliceerd in Columns

Privacy First roept Tweede Kamer op tot stopzetting opslag paspoortbiometrie en intrekking nieuwe Paspoortwet. 

Vandaag heeft stichting Privacy First een brief aan de Tweede Kamer verzonden i.v.m. het algemeen overleg over de nieuwe Paspoortwet van 27 april as. met minister Donner. De inhoud van onze brief luidt als volgt:

Nog geen twee jaar na de inwerkingtreding van de nieuwe Paspoortwet staat deze wet opnieuw hoog op de agenda van de Tweede Kamer. Na een relatief geruisloos parlementair traject werd de nieuwe Paspoortwet op 9 juni 2009 zonder stemming door de Eerste Kamer aangenomen. Voor velen kwam dit destijds als een donderslag bij heldere hemel: van enig democratisch debat over deze ingrijpende wet was immers vrijwel geen sprake geweest. Geconfronteerd met dit fait accompli volgden anderhalf jaar van toenemende weerstand in de vorm van burgerprotesten, petities, wetenschappelijke en politieke kritiek, bezwaarprocedures, rechtszaken en zelfs afkeurende moties van gemeenteraden. In die zin keert de nieuwe Paspoortwet nu als een maatschappelijke boomerang bij de Tweede Kamer terug. Ten overvloede zet Stichting Privacy First de voornaamste bezwaren tegen de huidige wet nogmaals op een rij:

- onder de Europese Paspoortverordening is slechts de opname van twee vingerafdrukken en een gezichtsscan in reisdocumenten verplicht. Dit ter (veronderstelde) bestrijding van fraude met diezelfde reisdocumenten. In de nieuwe Paspoortwet gaat Nederland echter 3 stappen verder door deze gegevens (plus twee extra vingerafdrukken) tevens in databanken op te slaan voor een breed scala aan andere doeleinden, waaronder opsporing en vervolging, terrorismebestrijding, rampenbestrijding en inlichtingenwerk in Nederland en derde landen. Gezien het volstrekt ongerechtvaardigde en disproportionele karakter hiervan vormt dit een collectieve schending van het recht op privacy en lichamelijke integriteit van iedere Nederlander met een nieuw reisdocument;

- van bovenstaande doeleinden in de nieuwe Paspoortwet zijn de meeste burgers nooit op de hoogte gebracht; dit vormt een schending van hun recht op ‘informed consent’ bij de verwerking van hun biometrische persoonsgegevens;

- burgers die bezwaar hebben tegen de verplichte opslag worden gedwongen tot jarenlange procedures en moeten gedurende die periode zonder geldig reis- en identiteitsdocument door het leven zien te gaan, met alle nadelen en risico’s van dien;

- de opslag van biometrische gegevens (zowel in het reisdocument als in een databank) creëert een nieuwe vorm van fraude: biometrische identiteitsfraude. Deze vorm van fraude kan jarenlang ongedetecteerd blijven en iemand een leven lang blijven achtervolgen;

- hetzelfde geldt voor de op afstand uitleesbare RFID-chip in het document: ook dit creëert nieuwe risico’s van identiteitsfraude;

- de veiligheid van de opslag in databanken (hetzij ‘centraal’, hetzij ‘decentraal’) kan onmogelijk (volledig) worden gegarandeerd;

- opslag in databanken leent zich bij uitstek voor identificatie i.p.v. verificatie en werkt function creep in de hand;

- bij uitgifte van het reisdocument vindt in het algemeen geen biometrische verificatie plaats. Het is hierdoor onbekend in hoeverre de reisdocumenten die onder de nieuwe Paspoortwet in omloop zijn gebracht in biometrische zin functioneren. Tijdens het parlementaire rondetafelgesprek over de nieuwe Paspoortwet van 20 april jl. bleek in dit kader een foutenpercentage (bij verificatie van vingerafdrukken) van maar liefst 21%.

Naar aanleiding van deze bezwaren doet Privacy First hierbij een dringend beroep op de Tweede Kamer om de opslag van biometrische gegevens (in het bijzonder vingerafdrukken) per direct stop te zetten en de nieuwe Paspoortwet van 2009 in te trekken of deze langs de volgende lijnen te herzien:

- de afname van biometrische gegevens dient vrijwillig te worden;

- opslag van deze gegevens in gemeentelijke of nationale databanken dient te worden opgeheven;

- Nederland dient het huidige model van opslag bij gemeenten te verlaten en te kiezen voor het Duitse model van vrijwillige opslag in de chip van het document;

- voor binnenlands gebruik dient een alternatief identiteitsdocument zonder biometrie te worden ontwikkeld.

 
Gepubliceerd in Biometrie

Onderste steen in biometrisch paspoortdossier dient boven te komen. 

Vandaag vond in de Tweede Kamer een belangrijke hoorzitting over de nieuwe Paspoortwet plaats. Tussen een dozijn betrokken instanties, topambtenaren en experts schitterde de belangrijkste partij echter door afwezigheid: het agentschap Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten (BPR). Agentschap BPR was voor de hoorzitting van vandaag uitdrukkelijk uitgenodigd en stond reeds op de lijst van deelnemers. Afgelopen maandag werd echter bekend dat minister Donner de deelname van BPR alsnog heeft tegengehouden.

Agentschap BPR ressorteert onder het Ministerie van Binnenlandse Zaken en is sinds jaar en dag de nationale ‘spin in het web’ van de nieuwe Paspoortwet. Onder leiding van agentschap BPR is dit web echter dusdanig gesloten geraakt dat vrijwel niemand weet wat zich er de laatste jaren heeft afgespeeld. Dit bracht de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) er in 2009 toe om het biometrische paspoort te betitelen als een ‘black box’ die opengebroken diende te worden. Vervolgens slaagde de WRR hier echter nauwelijks in. Bij kenners van agentschap BPR wekte dit geen verbazing: het ‘bastion’ BPR staat al jaren bekend als één van de meest gesloten overheidorganisaties van Nederland. Vanuit andere departementen klinken over BPR structurele klachten over gebrekkige samenwerking en slechte omgang met kritiek. Dit bleek ook weer vandaag tijdens de hoorzitting over de nieuwe Paspoortwet, waarin drie voormalige ambtenaren verklaarden hoe zij na kritiek op het biometrische paspoort door BPR tot persona non grata waren verklaard.

In opdracht van BPR zijn de laatste 12 jaar talloze onderzoeken, haalbaarheidsstudies en pilots over het biometrische paspoort uitgevoerd. Veel van deze studies zijn echter nooit gepubliceerd. Tegelijkertijd duiden de openbare conclusies van deze studies veelal op een tunnelvisie ter invoering van biometrie.

Door het blokkeren van de participatie van agentschap BPR aan deze hoorzitting laadt minister Donner de verdenking op zich dat hier iets niet klopt. Dat hier iets stinkt. Dat hier wellicht sprake is van een beerput die zijn weerga niet kent. Een beerput die ten koste gaat van het recht op privacy van 16 miljoen Nederlanders en die tevens de veiligheid en het imago van Nederland schaadt.

Het deksel van deze beerput moet eraf. Daartoe dient Privacy First vanaf vandaag een serie WOB-verzoeken in bij alle relevante instanties in binnen- en buitenland. De onderste steen in het biometrische paspoortdossier dient immers boven te komen.

Indien minister Donner niets te verbergen heeft, hoeft hij niets te vrezen. ;)

Gepubliceerd in Wob-procedures
zondag, 17 april 2011 19:17

Opt-in, da's pas slim!

In februari 2011 nam de Eerste Kamer een herzien, 'privacyvriendelijker' wetsvoorstel aan ter invoering van slimme energiemeters. Maar wordt de privacy van de burger hierdoor nu echt beter gewaarborgd? Dr. Jaap-Henk Hoepman van de Radboud Universiteit Nijmegen plaatst hier de nodige vraagtekens bij en pleit voor opt-in i.p.v. opt-out:

"In de wet zijn de volgende zaken veranderd. De slimme meter is niet langer verplicht, en weigering van een slimme meter is niet langer een economisch delict. Meterstanden mogen niet langer continue worden uitgelezen. Dat mag alleen als dat nodig is voor het opmaken van een factuur, bij verhuizing, en waar noodzakelijk voor technisch beheer. Als je verhuist naar een woning waar al een slimme meter in geïnstalleerd is, dan kun je verzoeken om de meter “administratief” uit te zetten. De netbeheerder is verplicht dit verzoek te honoreren. Een administratief uitgezette meter gedraagt zich in principe als een traditionele, domme, meter. Dat klinkt hoopvol.

Echter, in hoeverre “administratief uit” in de praktijk ook echt “uit” is hangt nog af van nadere eisen die aan de slimme meters zullen worden gesteld. Er is natuurlijk een groot verschil tussen een meter die echt geen gegevens doorgeeft en een meter die wel om de zoveel tijd gegevens doorgeeft maar die vervolgens door de netbeheerder worden genegeerd. Administratief uit zou ook kunnen betekenen dat de netbeheerder belooft de meter niet om gegevens te vragen. Maar wat als iemand anders dat wel doet? Of als de netbeheerders door opsporingsdiensten alsnog worden gedwongen een meter te bevragen? Geeft de meter dan wel gewoon antwoord? Een “domme” meter zou zoiets nooit doen...

Groter bezwaar is in mijn ogen het opt-out karakter van de wet. Een consument mag verzoeken om de slimme meter uit te zetten. Het was beter geweest om daar een opt-in regel van te maken. Bij oplevering van een nieuwe slimme meter, en bij iedere verhuizing, wordt de slimme meter dan standaard uitgezet. Consumenten kunnen vervolgens verzoeken een slimme meter administratief aan te zetten.

Bij van overheidswege ingevoerde systemen (zoals slimme meters, rekeningrijden, of het elektronisch patiënten dossier) kan de burger er niet voor kiezen het systeem niet te gebruiken. Op de overheid rust daarom een grote verantwoordelijkheid om de burger te beschermen tegen misbruik. De default moet daarom een goede privacy bescherming zijn. En opt-in de norm. Opt-in, da’s pas slim!"

Bron: weblog Jaap-Henk Hoepman, Opt-in, da's pas slim, http://blog.xot.nl/2011/04/11/opt-in-das-pas-slim/, 11 april 2011.

Gepubliceerd in Slimme Meters

Door onze gastcolumnist. 

Nederland is registratieziek. Als u bij de balie komt van de Overheid, Bank of Verzekering mag (lees: moet) u uw BSN (Burger Service Nummer), rijbewijs of paspoort, geboortedatum, polisnummer enz. afgeven. Als dat overeenkomt en u wordt gevonden in het registratiebestand, is er iemand die u met uw vragen verder helpt. Men weet dan immers wie u bent: een geregistreerde aaneenschakeling van nummers en getallen.

Ook als u telefoneert bent u verplicht om via een labyrint van getallen het menu te doorlopen middels hulp van een robotstemmetje, alvorens u geholpen wordt.

Wij hebben een familielid (wij noemen deze de BOB) die geen toekomst heeft als getrouwd persoon. De BOB is een Hollandse 50-er (blond haar, blauwe ogen, rode wangen), die de pech had ergens in Afrika geboren te zijn. De ouders dachten er indertijd goed aan te doen om bij het verlaten van dat land het originele geboortebewijs uit dat land mee te nemen. Het rommelde er nogal. De BOB heeft weliswaar een Nederlands paspoort, maar de Overheid accepteert het geboortebewijs niet meer ook al gaat het hier om een authentiek document dat voorzien is van authentieke zegels. “Jammer”, zegt de Overheid, “de instantie van het geboorteland moet een nieuw document opsturen waaruit blijkt dat de BOB daar geboren is.” Maar ja, de BOB staat niet meer geregistreerd in Afrika en kan dus niets opvragen of overleggen en mag derhalve niet trouwen. Immers, de ouders hadden het originele document meegenomen. Foutje bedankt. De BOB, kunt u echt bewijzen dat u geboren bent? Dan mag u alsnog trouwen. Dat is het goede nieuws voor vandaag!

Een voorbeeld dat veel mensen raakt is de VOG: een verklaring omtrent goed gedrag. Het is een keurmerk van de Overheid (in dit geval Justitie) voor eenieder die het waagt aan een baan te beginnen, of van baan wil veranderen. Als u al door de sollicitatie heen komt dient u bij steeds meer instanties een VOG te overleggen. Staat uw naam geregistreerd bij Justitie en politie dan heeft u pech: u krijgt de baan waarschijnlijk niet.

Dit is bizar. Immers in Nederland is het (lees: was het) normaal bij verandering van werkgever dat u een getuigschrift meeneemt van voorgaande werkgever(s). Daar waar nieuwkomers begonnen met een baan, kreeg men na een gesprek al dan niet de baan. Het werd gegund of niet.

Het ontslagrecht voorziet er nog steeds in, dat als iemand de wet aantoonbaar heeft overtreden of zich niet gedraagt volgens de geldende bedrijfsregels, deze persoon vervolgens door het bedrijf mag worden ontslagen.

Dankzij de VOG is iemand die een aantekening in het dossier van Justitie en politie heeft, vogelvrij. U komt niet meer aan het werk, ook niet als u opgepakt bent geweest en hiervoor veroordeeld bent en uw straf heeft uitgezeten. De aantekening (ook indien slechts sprake was van een verdenking) blijft nog jaren in het dossier van Justitie zitten. Het is voor de sollicitant ondoorzichtig op welke criteria een VOG wordt afgegeven. Wij kennen provo’s en hippies van vroeger die nu in hoge functies terecht zijn gekomen. Deze mensen maken nu het beleid. Wij vragen ons af: vertrouwt de waard zijn gasten, en zo nee, waarom niet?

Maar wat kan u dat schelen? Nu het goede nieuws: het is binnen uw omgeving dagelijkse kost: kinderen die in aanraking zijn geweest met politie en Justitie, in verband met overmatig drank- en/of drugsgebruik (bijvoorbeeld een party drug), vandalisme enz., hebben een grote kans geen VOG meer te krijgen, dus ook geen werk. De registratie blijft voor kleinere misdrijven vijf jaar bewaard. Hoe zwaarder het misdrijf, hoe langer dit bewaard blijft.

Ziet u de toekomst van uw kind al voor u? Werkeloos en geen uitzicht op beter. Het systeem bewijst dat uw kind niet deugt.

Een aantekening bij Bureau HALT is genoeg om een halt toe te roepen aan de carrière van uw kind. Of wordt het tij nog gekeerd?

Gepubliceerd in Columns

Het jongerenfestival Breakin'Walls had in april 2011 privacy als thema en ging daarom "op zoek naar de grens van de openbare ruimte: wat is nog privé in een tijd waarin wij alles delen? Beveiligingscamera's, reality-soaps, lekkende wiki's en telefooncamera's brengen steeds vaker gewild en ongewild verslag uit van zowel privézaken als gebeurtenissen in de openbare ruimte. Al je privégegevens staan tegenwoordig geregistreerd: van je boodschappen tot je tramritje. Maar wat is de consequentie van de openbaarheid van al die privé-informatie? Moeten wij nu echt alles van elkaar weten?" In het festivaldebat met Privacy First kwamen dit soort vragen aan de orde. Bekijk hieronder de promo van Breakin'Walls SPRING 2011:

Gepubliceerd in Kunstcollectie
zaterdag, 09 april 2011 17:01

Het Knoppenmonster: Banken en Verzekeringen

Door onze gastcolumnist.
 
Stelt u zich eens voor dat u uw (woon)lasten niet meer kunt betalen zodat uw gas, water en licht worden afgesloten, dat u vervolgens uw huis wordt uitgezet en dat uw banktegoed wordt bevroren. Daar komt nog bij dat u uitsluitend mag pinnen in een levensmiddelenzaak als bijvoorbeeld de buurtwinkel A&H ergens in Amsterdam waar cash geld niet meer wordt geaccepteerd “omwille van de veiligheid”. Wat een scenario. U heeft geen onderdak meer, maar ook geen middelen en mogelijkheden om in uw basisbehoeften te voorzien. U bent totaal afhankelijk geworden van goodwill uit uw directe omgeving.

Let op, lieve mensen: dit scenario is veel dichter bij dan u denkt.

In maart 2011 verzekerde een trotse Rabobank-medewerker ons dat de Rabobank verwacht dat binnen vijf tot maximaal tien jaar de hele geldstroom totaal gedigitaliseerd is. Als het inderdaad zover komt, dan houdt dit voor u in dat cash geld is verdwenen en dat alles digitaal gaat. De banken maar ook de Overheid weten dan precies waar, wanneer en waaraan u uw geld uitgeeft. Wat een enorme inbreuk op uw privacy!

Wij vragen ons af: waarom deze actie en wat is hier het nut van? Wie is de klant die elke keer braaf het geld op de bankrekening parkeert? Dat bent u! Hoe komt het dat u als klant onmondig wordt gemaakt. Waarom lezen wij niets over dit onderwerp in de krant en horen wij niets op het journaal, anders dan dat de Duitse Bank roept dat het maken van cash geld miljarden kost? Is dit misschien een voorbode of een vrijbrief om het cash geld dan maar te verwijderen uit het circuit?

Dan hebben we ook nog Verzekeringsmaatschappijen zoals bijvoorbeeld Fortis ASR. Ook ASR is er trots op dat men binnenkort het betalingsverkeer zeker tot 95% heeft gedigitaliseerd. Waarom eigenlijk? Binnen de verzekeringswereld wordt tegenwoordig gesproken over een Nieuwe Wereld. Wij vragen ons af: wat houdt deze Nieuwe Wereld in en waar leidt deze toe? Een snelle vraag waarop ongetwijfeld een complex antwoord volgt.

Dan hebben we nog de Overheid en de Belastingdienst. Dit jaar wordt u als noviteit een compleet door de Belastingdienst ingevuld digitaal aangifteformulier voorgeschoteld. Ingeval er sprake is van bijvoorbeeld vast loondienstverband en een standaard hypotheek, is de Belastingdienst in staat om al deze gegevens voor u tot op de cent uit te werken, aldus de reclamespotjes op tv. Heeft u echter toestemming gegeven aan de diverse instanties dat uw privé-gegevens zomaar worden doorgegeven aan de Belastingdienst? Hoe komt de Belastingdienst aan al uw gegevens?

Vroeger was het simpel: we hadden een spaarvarkentje en stopten daar onze centjes in. Als deze vol was, of eerder, dan sloegen wij het varkentje kapot en gingen wij ons te buiten aan aankopen. Als iemand anders het volle varken meenam en dit namens u uitgaf zeiden we: geen denken aan, dat geld is van mij en dat geef ik zelf uit.

Nu brengen wij het geld naar een bank. Wij weten niet wat ermee gebeurt. Bij opname van hoge bedragen moeten wij zelfs braaf aangeven wat wij met het geld gaan doen. Zijn we weer kleuter geworden? Een kleuter echter weet wie vader of moeder is en hoe ze zijn. In het geval van Banken en Verzekeringen of zo u wilt iemand bij de Overheid weet u niet wie het voor het zeggen heeft en hoe men de knoppen hanteert.

Het zou goed zijn om uw stem te laten horen zolang het nog kan. Ga kritischer met uw privé-gegevens om. U mag vragen stellen en voorwaarden creëren. U bent een volwassen klant en u mag dus keuzes maken die goed voor u zijn. U bent immers geen kleuter meer.

Gepubliceerd in Financiële privacy & PSD2
dinsdag, 05 april 2011 18:47

Eerste Kamer torpedeert EPD

Vanmiddag ging eindelijk de langverwachte kogel door de kerk: de invoering van een landelijk Elektronisch Patiënten Dossier (EPD) werd door de Eerste Kamer met algemene stemmen verworpen. Na 14 jaar en 300 miljoen euro aan investeringen is het landelijke EPD nu aangeland waar het jaren geleden al had moeten zijn: op de Schroothoop der Draconische Wetten. Twee jaar geleden nam de Tweede Kamer hetzelfde plan voor nationale uitwisseling van uiterst gevoelige patiëntengegevens nog in grote meerderheid aan: PvdA, GroenLinks, D66, VVD, ChristenUnie, SGP en CDA stemden toen vóór. Vanmiddag maakten al deze partijen een historische ‘180’. Zelfs het CDA lijkt genezen. Voortschrijdend inzicht? Wie zal het zeggen... In elk geval past deze ontwikkeling in een bredere trend die het laatste jaar gaande is en waarin de politiek steeds meer oog lijkt te krijgen voor de privacy van haar burgers. Privacy First juicht deze ontwikkeling toe en verwacht dat er nog vele andere privacyschendende wetten getorpedeerd zullen worden.

Gepubliceerd in Medische privacy
zaterdag, 26 maart 2011 13:53

Paspoortwet terug bij de Tweede Kamer

In het televisieprogramma De Ombudsman (VARA) van 25 maart 2011 reageerde Louise van Luijk op de negatieve uitspraak van de Haagse bestuursrechter in haar rechtszaak tegen de verplichte opslag van vingerafdrukken onder de nieuwe Paspoortwet. Ook was er een reactie vanuit de politiek: op 20 april 2011 komt er een speciale hoorzitting en zal de Tweede Kamer zich opnieuw over de Paspoortwet gaan buigen. Bekijk hieronder het hele fragment:

Gepubliceerd in Videocorner

Naast het civiele Paspoortproces van stichting Privacy First zijn diverse Nederlandse burgers het afgelopen jaar zelf naar de bestuursrechter gestapt om de verplichte opslag van vingerafdrukken onder de nieuwe Paspoortwet aan te vechten. Van al deze individuele rechtszaken is die van de Haagse Louise van Luijk inmiddels het verst gevorderd. Gisteren deed de Haagse bestuursrechter echter een zeer teleurstellende uitspraak: haar zaak werd ongegrond verklaard, voornamelijk omdat de situatie waar Louise bezwaar tegen maakt volgens de rechter nog niet zou bestaan. Deze situatie is momenteel als volgt: bij het aanvragen van een nieuw paspoort of ID-kaart dient u vier vingerafdrukken af te staan. Twee van die vingerafdrukken plus uw digitale gezichtsscan komen vervolgens in een (op afstand uitleesbare) RFID-chip in uw paspoort of ID-kaart te staan. Dit is verplicht onder de Europese Paspoortverordening. Alle vier uw afgenomen vingerafdrukken en uw gezichtsscan worden daarnaast opgeslagen in een gemeentelijke databank. Dit is verplicht onder de nieuwe Nederlandse Paspoortwet van juni 2009. In de toekomst zullen al deze gegevens (vingerafdrukken + gezichtsscans) vanuit de database van uw gemeente worden 'overgeheveld' naar een nieuwe, nationale database. Dat was althans de voornaamste reden voor de invoering van de nieuwe Paspoortwet. De bepalingen in die wet over de nationale database zijn echter nog niet in werking getreden. De nationale database is er namelijk nog niet en zal er waarschijnlijk ook niet meer komen. Immers, de Tweede Kamer is inmiddels tegen ("voortschrijdend inzicht") en de ambtelijke ontwikkeling van de database schijnt enige tijd geleden al te zijn stilgelegd, o.a. wegens problemen bij de technische vormgeving ervan.

De 'decentrale' gemeentelijke opslag van vingerafdrukken en (2D, binnenkort 3D?)gezichtsscans fungeerde oorspronkelijk als 'tussenfase' richting 'centrale' nationale opslag voor een breed scala aan doeleinden, waaronder opsporing en vervolging, terrorismebestrijding, rampenbestrijding, inlichtingenwerk in binnen- en buitenland etc. Het "probleem" is nu dus echter dat die nationale database er waarschijnlijk niet meer komt. Intussen zitten alle Nederlandse gemeenten opgescheept met een enorme lading vingerafdrukken en gezichtsscans van twijfelachtige kwaliteit, in gemeentelijke databases waarvan de veiligheid niet 100% kan worden gegarandeerd. Volgens experts kunnen deze gegevens ook NU al worden opgevraagd door politie, justitie en inlichtingendiensten, namelijk onder reeds bestaande wet- en regelgeving buiten de nieuwe Paspoortwet. (Voor de juristen onder u: zie bijvoorbeeld art. 126nc Sv.) Dit geldt in elk geval voor de gezichtsscans en vermoedelijk ook voor de vingerafdrukken, zo begrepen wij onlangs vanuit nota bene het Ministerie van Veiligheid en Justitie zelf.

De Haagse rechtbank zegt nu: de bepalingen in de nieuwe Paspoortwet over de nationale database, opsporing en vervolging etc. zijn nog niet in werking getreden, dus waar maakt u zich druk om. Hierbij gaat de rechter echter voorbij aan 1) de dreigende schending die uitgaat van inwerkingtreding van de betreffende bepalingen in de nieuwe Paspoortwet en 2) het feit dat de risico's en bezwaren tegen opslag in een nationale database net zo goed gelden voor de huidige opslag bij gemeenten. Beide aspecten had de rechtbank in haar uitspraak kunnen en moeten betrekken: zowel het Nederlandse als het Europese, 'Straatsburgse' recht laten hier alle ruimte toe.

Al met al maakt het vonnis van de rechtbank dan ook een gekunstelde, ontwijkende indruk. Misschien heeft de rechtbank een echt oordeel over de nieuwe Paspoortwet aan de Tweede Kamer willen overlaten? De laatste alinea van het vonnis duidt daar wel op:

"Ten overvloede overweegt de rechtbank dat zij, met eiseres, heeft geconstateerd dat er maatschappelijke discussie bestaat over de wenselijkheid van opslag van en controle aan de hand van vingerafdrukken. Eiseres heeft in dit kader betoogd dat het politieke draagvlak voor de (...) wetgeving is gewijzigd. Deze omstandigheden tasten evenwel de rechtmatigheid van de wetgeving niet aan. Het is niet aan de rechter om over dergelijke omstandigheden te oordelen. Eventuele wijzigingen in het politieke draagvlak dienen tot uitdrukking te worden gebracht binnen het politieke besluitvormingsproces."

Privacy First ziet zowel de komende beraadslagingen van de Tweede Kamer als het hoger beroep van Louise van Luijk bij de Raad van State met vertrouwen tegemoet. Ook de Raad van State heeft op dit terrein immers nog iets goed te maken, getuige bijvoorbeeld het recente WRR-rapport iOverheid waarin leden van de Raad van State zelf blijken toe te geven dat zij dit dossier voorheen onvoldoende scherp hebben gevolgd. In het parlementaire voortraject van de nieuwe Paspoortwet deed de Raad van State er immers slechts het zwijgen toe. Binnenkort zal men alsnog een kritisch oordeel over de Paspoortwet kunnen vellen.


Naschrift: een treffend krantenartikel over het vonnis in de zaak van Louise leest u in de Spits van vandaag (p. 7).

Gepubliceerd in Biometrie
Pagina 71 van 75

Onze Partners

logo Voys Privacyfirst
logo greenhost
logo platfrm
logo AKBA
logo boekx
logo brandeis
 
banner ned 1024px1
logo demomedia
 
 
 
 
 
Pro Bono Connect logo 100
IIR banner

Volg ons via Twitter

twitter icon

Volg onze RSS-feed

rss icon

Volg ons op LinkedIn

linked in icon

Volg ons op Facebook

facebook icon