Print deze pagina

De kentekenterreur van de overheid

vrijdag, 14 november 2014 Columns

Column door Bas Filippini,
voorzitter Privacy First 

Rechtszaak Kentekenparkeren

Deze week diende mijn rechtszaak tegen kentekenparkeren in de gemeente Amsterdam. Ondanks dat ik mijn parkeergeld had betaald heb ik een boete ontvangen. Ik weiger namelijk principieel mijn kenteken in te voeren. Dit vanuit het recht op anonimiteit in de openbare ruimte voor burgers die niet met rede verdacht worden van een strafbaar feit. Tevens heb ik het recht op anoniem betalen aan de orde gesteld, aangezien de gemeente Amsterdam (en vele anderen) het betalen met cash geld voor parkeren hebben afgeschaft. Privacy First staat voor het meest elementaire grondrecht, namelijk het recht op privacy en persoonlijke en lichamelijke integriteit. Vanuit het principe van eigen keuzes in een vrije omgeving. Aan deze beide voorwaarden wordt op geen enkele wijze meer voldaan met de kentekenterreur van deze overheid. De trend binnen de overheid is een doorgeslagen efficiency- en controledenken waarbij de burger totaal niet relevant is voor de exponenten hiervan.

Big Data en 100% controle

"Big Data" is het nieuwe gouden kalf met in het keilzog de omkering van klassieke rechtsprincipes; elke burger is vanaf nu verdacht en moet worden gecontroleerd en geregistreerd. Middels "profiling" (het checken op kenmerken) wordt vervolgens gecheckt of er (potentieel) schuldigen zijn aan een strafbaar feit. Vanuit het principe dat geen enkele burger meer kan ontsnappen. Overijverige ambtenaren buitelen over elkaar heen in voorstellen voor nog meer en betere controle van die verschrikkelijke burgers, die natuurlijk niet te vertrouwen zijn en niet in staat zijn eigen keuzes te maken. Dat zij betaald door en met verantwoording aan diezelfde burger deze vrijheidsbeperkingen implementeren ontgaat hen ten enenmale. Veel belangrijker is het "meegaan met de tijd" en "meer omzet uit de burger halen" tegen "minimale kosten". De overheid heeft tot taak de privacy van elke burger in dit land te beschermen en daarbij mag vrijheid dus best wat kosten. Deze afweging is in het "economisch denken" inmiddels echter verdwenen, want dit levert natuurlijk geen geld op. We hebben 4.000 jaar gedaan om tot enkele zeer principiële spelregels voor onze rechtsstaat te komen en voor deze basisprincipes zijn miljoenen mensen gestorven in oorlogen of kampen. We kunnen deze rechten dus niet in 15 jaar laten afpakken door incident-gedreven angstpolitiek onder het mom van terrorismebestrijding.

Kentekenregistratie

Sinds een jaar of 4 heeft de overheid het plan opgevat om alle kentekens van alle 16 miljoen Nederlanders continu te registreren. Zoals gewoonlijk zonder eerst even na te denken wat de privacy-consequenties hiervan zijn. Veel belangrijker hierin is het optuigen van het zoveelste centraal gestuurde mega IT-project om alle verkeersstromen in Nederland centraal te kunnen besturen.  Tevens kan zo meer en efficiëntere belasting middels real-time boetesystemen worden geheven. Tot slot wordt het project als opsporings- en vervolgingssysteem voor politie en justitie ingezet.  Middels inzet van aanbestede partijen en geheime convenanten met andere overheidsdiensten, waaronder als grootste de Belastingdienst, worden eventuele lastige politieke en juridische hobbels omzeild. De eerlijke en goedvertrouwende burger speelt geen rol in dit miljoenen kostende ICT-project en wordt, als een (uit te melken) koe met 2 gechipte oren met daarin zijn kenteken, continu en real-time gevolgd.

Het project wordt steeds groter en inmiddels lijkt het niet meer te stoppen, er zijn immers miljoenencontracten met ICT-bedrijven en persoonlijke relaties mee gemoeid. ANPR-camera's boven de snelwegen, trajectcontrole-systemen, elektronische slotgrachten rondom steden en kentekenparkeren zijn allemaal uitingen van één en hetzelfde controlemonster voor de burger. Er wordt een elektronische gevangenis van enorme schaal gebouwd met het kenteken als elektronische enkelband. Reden voor Privacy First om inmiddels rechtszaken voor te bereiden tegen trajectcontroles, ANPR en het grenscamera-systeem @MIGO BORAS, de verschillende koppen van hetzelfde monster!

Het Servicehuis Parkeer- en Verblijfsrechten

Inmiddels heeft de overheid in de vorm van een initiatief van gemeenten en de RDW het Servicehuis Parkeer- en Verblijfsrechten opgericht. Een Orwelliaanse organisatie die niet veel goeds voorspelt voor de toekomstige rechten van Nederlandse burgers. Ik dacht dat wij allang parkeer- en verblijfsrechten hadden in dit land? Maar blijkbaar moeten we daar in de zeer nabije toekomst anders over gaan denken en wordt de kilometerregistratie via een omweg alsnog weer ingevoerd, nu op basis van waar je wel en niet mag komen met je kenteken en tegen welke kosten. Na een eerste misstap in het onbeperkt opslaan van alle parkeergegevens wordt nu vooral de aandacht afgeleid door te stellen dat de gegevens van foutparkeerders 13 weken worden opgeslagen. Op zich niks mis mee vanwege de proceduretermijnen in het geval van bezwaar en beroep. Wat veel kwalijker is, is dat de kentekens van ALLE parkeerders minstens 2 dagen worden opgeslagen, dus van de kentekens die geen boete hebben gekregen. Sinds het geheime convenant met de Belastingdienst om de kentekens van alle auto's op de snelwegen real-time te kunnen uitwisselen, is het wachten op het Wob-verzoek aangaande het geheime convenant waarin parkeergegevens real-time worden uitgewisseld.

In de Tweede Kamer ligt nog steeds het voorstel om alle kentekens van alle 16 miljoen Nederlanders sowieso 4 weken te mogen opslaan in een centrale politiedatabank, ook als zij niet met rede verdacht worden van een strafbaar feit. Met de combinatie van deze gegevens en de parkeergegevens is daarmee de doos van Pandora geopend en zal "function creep" over de jaren verder toenemen. Waar Amsterdam startte met het registreren van "vuile" vrachtwagens wordt inmiddels iedere automobilist die Amsterdam inrijdt, middels de van ANPR-camera's voorziene elektronische slotgracht, geregistreerd. Dit is dus hoe de overheid omgaat met een beschikbaar gestelde elektronische infrastructuur en deze al snel voor vele andere doeleinden inzet. Sinds de onthullingen van Snowden weten we dat je de kat niet op het spek moet binden. Zonder dergelijke grootschalige infrastructuren dus ook geen misbruik ervan!

Nederland Privacy-Gidsland

Mijn rechtszaak vecht dus het inrichten van deze Orwelliaanse infrastructuur aan, te beginnen met kentekenparkeren. Dit systeem heeft namelijk een veel grotere impact dan dat je in eerste instantie zou denken en is onderdeel van een veel groter project om mobiliteitsgedrag van (individuele) burgers te registreren en te kunnen sturen middels boetes en belastingheffing. Ik ben zelf een groot voorstander van het goed inzetten van nieuwe technologie, maar dan wel vanuit principes van goed beleid en uitvoering. Door als alternatief het "nummervakparkeren" voor te stellen aan de rechtbank, kan er ook parkeergeld worden geïnd en door scan-auto's worden gecontroleerd, zij het dat het opleggen van de boete misschien iets meer kost. Maar dat heb ik best over voor mijn recht op anonimiteit in de openbare ruimte. Sinds het instorten van de WTC-torens heb ik alleen nog maar meer van hetzelfde gezien en dat is meer vrijheidsbeperking voor individuele burgers middels het inzetten van technologie. Nederland holt daarmee vele andere landen achterna zonder eerst eens rustig na te denken welke technologisch hoogstaande alternatieven voorhanden zijn die tevens de privacy maximaal kunnen waarborgen. Privacy First is van mening dat niet het bouwen van de beste elektronische gevangenis de uitdaging is, maar het bouwen van een hoogstaande technologische staat waarin de principes van vrijheid, gelijkheid en broederschap gewaarborgd zijn. Met privacy enhanced & embedded technology als exportproduct kan Nederland een lichtend voorbeeld worden voor de rest van de wereld!