donatieknop english

To hack, or not to hack...

Door Adriaan Bos  

Minister Opstelten wil wettelijk vastleggen dat justitie computers mag hacken. Zo kan de politie een computer overnemen door daar spyware op te plaatsen, zonder dat de gebruiker van die computer daar iets van merkt. Op die manier kan tegenwicht worden geboden aan criminelen die steeds inventiever gebruik maken van informatietechnologie. Moeten we daar bezwaar tegen hebben?

De computer is straks de nieuwe tank

Het is duidelijk dat de cybercriminaliteit een zorgelijke ontwikkeling is. In zijn begin dit jaar verschenen boek "Het einde van de privacy" zegt trendwatcher Adjiedj Bakas: Cyberwarfare wordt een taak van het vernieuwde leger, de computer is straks de nieuwe tank. En wat voor tank! Welke publieke voorziening is tegenwoordig niet computergestuurd, variërend van de watervoorziening tot luchthavens, telefoonverkeer, ziekenhuizen, het betalingsverkeer en de bevoorrading van supermarkten. Door die computers over te nemen kan chaos worden gecreëerd. Dat kan een actie van de ene tegen de andere natie zijn, maar ook terroristen en criminelen kunnen zoiets ondernemen. Geen bezwaar dus tegen het hacken van computers door de politie, als tegenwicht?

Een vergaande inbreuk op de privacy

Het overnemen van een computer stelt de politie in staat die van voor naar achter te doorzoeken, inclusief alle privé-gegevens die daar op staan. Dus ook het complete e-mailbestand (inclusief bijvoorbeeld de correspondentie tussen een verdachte en diens advocaat, of diens heimelijke minnaar/minnares), bezochte websites, alle betalings- en administratiegegevens en een persoonlijk dagboek vol gedachten en fantasieën kunnen worden doorgenomen. Dat is een zeer vergaande inbreuk op de privacy. Niet alleen van de verdachte, maar ook van derden die met de verdachte communiceren. Geen bezwaar zal de overheid zeggen, het middel wordt alleen ingezet bij verdenking van strafbare feiten van een zekere ernst (aldus de brief van de minister van 15 oktober jl. aan de Tweede Kamer), en bovendien moet de rechter eerst toestemming geven. Is dat voldoende waarborg, nu en in de ongewisse toekomst?

Privacy moet wijken voor veiligheid

Die oneliner is opgekomen in de VS na 9/11. De politiek in Nederland gaat daar gretig in mee als zich een ernstig incident voordoet, zeker als dat door de media en verontwaardigde burgers breed wordt uitmeten. Met als gevolg veel, vaak disproportionele gelegenheidsmaatregelen. Ons land komt steeds meer vol te hangen met camera's, er worden digitale bestanden aangelegd voor uiteenlopende doelen, die na verloop van tijd worden verruimd door bestanden aan elkaar te koppelen. De technologie van gezichtsherkenning breekt door, een centraal DNA-bestand voor alle burgers komt op ons af. In een vrijdag jl. uitgelekt wetsvoorstel zou staan dat het voor justitie mogelijk moet worden om DNA-materiaal uit de zorg op te eisen voor opsporingsdoeleinden. Als we zo doorgaan zou Orwells '1984' heel goed '2084' kunnen zijn. Gaat het zo ver komen?

Kunnen wij blijven vertrouwen op onze democratische rechtsstaat?

Nog een keer Bakas over onze toekomst: Ieder individu heeft straks een digitale identiteit (inclusief DNA-paspoort en medisch dossier). Die is opgeslagen in de Cloud en kun je, zo zegt hij, selectief toegankelijk maken, behoudens één uitzondering: De enige die overal toegang toe heeft is de overheid. Hoe gaat de overheid om met al die informatie, die haar zo veel macht over burgers geeft? In autoritaire staten laat zich het antwoord raden. Kunnen wij blijven vertrouwen op onze democratische rechtsstaat, op richtlijnen uit Brussel? Een democratie kenmerkt zich onder meer door bescherming van de burger tegen een overmatig bemoeizuchtige overheid. Maar wat is een overheid meer dan een reflectie van haar burgers. Hoe groot kan de invloed van een PVV-achtige partij worden, of van een Gouden Dageraad? Welke garantie hebben we dat een overheid in de toekomst, onder druk van een crisis en/of populistische onverdraagzaamheid, hele andere normen en waarden hanteert, en onze digitale identiteit misbruikt om haar doelen te bereiken?

De klassieke strijd tussen goed en kwaad

In mijn roman 'Advocaat van de waarheid', die onder meer laat zien hoe het ethisch besef in de samenleving kan verschuiven in tijden van crisis, zegt iemand: 'Je zei net dat technologie dienstbaar moet zijn aan de samenleving. Volgens mij zijn we hard op weg naar het tegenovergestelde. We raken volledig in de ban van technologie, als een ring die we niet meer van onze vinger af krijgen. Die maakt iets in ons wakker wat gevaarlijk is. We staren ons blind op de schittering, we raken verslaafd aan de macht die de ring ons geeft. Intussen zien we niet de gestaag groeiende schaduw waarin het licht van ons innerlijk weten dooft.' Dat is natuurlijk een knipoog naar 'The lord of the rings', naar de ring die steeds meer greep krijgt op Frodo Baggins en hem probeert te verleiden de macht van de ring te misbruiken. Zelfs de meest zuiveren van geest kunnen de donkere kant van de ring nauwelijks weerstaan. Het is de klassieke strijd tussen goed en kwaad.

Predictive policing

Predictive policing wordt in opsporingskringen de toekomst van de politie genoemd. Alle burgers digitaal in kaart brengen in een centrale database en daar via algoritmen een risicoanalyse op loslaten: alles wat afwijkt van 'het normale' zou verdacht kunnen zijn. Goed voor de veiligheid in de samenleving, en 'wie niets te verbergen heeft hoeft niets te vrezen'. Maar wie te veel (preventief) wil controleren en te vaak roept dat privacy moet wijken voor veiligheid, of de naam van een ministerie verandert in Veiligheid en (pas daarna) Justitie, begeeft zich op glad ijs.

Het recht om met rust gelaten te worden

Het recht om door de overheid met rust gelaten te worden is door de eeuwen heen bevochten en één van de belangrijkste pijlers van de democratie. We leven in een samenleving waarin de technologische mogelijkheden onbegrensd lijken. Technologie heeft ons veel gebracht, maar dat heeft ook een schaduwkant. Die duistere kant kan de meest elementaire menselijke waarde aantasten: onze persoonlijke vrijheid!

To hack, or not to hack...

De overheid mag de computers van haar burgers niet hacken, in ieder geval niet zonder een heldere visie die de privacy van burgers respecteert en waarborgt, ook in de toekomst. Die visie lijkt er nu niet te zijn.


Oorspronkelijke titel: 'De schaduwkant van technologie: to hack, or not to hack...', http://adriaanbos.blogspot.nl/2012/10/de-schaduwkant-van-technologie-to-hack.html, 24 oktober 2012 (met toestemming overgenomen van de auteur).
In maart 2012 verscheen de roman Advocaat van de waarheid; klik HIER voor een introductie.

Onze Partners

logo Voys Privacyfirst
logo greenhost
logo platfrm
logo AKBA
logo boekx
logo brandeis
 
banner ned 1024px1
logo demomedia
 
 
 
 
 
Pro Bono Connect logo 100
Control Privacy
Procis

Volg ons via Twitter

twitter icon

Volg onze RSS-feed

rss icon

Volg ons op LinkedIn

linked in icon

Volg ons op Facebook

facebook icon