donatieknop english
dinsdag, 07 april 2015 16:46

Van trajectcontrole naar total control?

Column door Bas Filippini,
voorzitter Privacy First 

Rechtszaak tegen trajectcontrole

Op 28 april as. dient mijn rechtszaak tegen trajectcontroles boven de Nederlandse snelwegen en wellicht in de toekomst alle openbare wegen en weggetjes in Nederland. Trajectcontrole is ooit ingevoerd onder een algemene bepaling in de Politiewet. De vereiste specifieke wetgeving met privacywaarborgen ontbreekt sindsdien nog steeds. Het volgen van alle automobilisten in de openbare ruimte over een langere periode zonder redelijke verdenking van een strafbaar feit is in de optiek van Privacy First een zware inbreuk op de privacy en disproportioneel. Reden waarom dit middel in Duitsland verboden is. Ik heb bewust te hard gereden omdat ik wil aantonen dat de overheid met mijn boete middels trajectcontrole, zonder specifieke wettelijke basis, gebruik heeft gemaakt van onwettig bewijs en dat ik en alle andere Nederlanders onze boete(s) om deze reden terug moeten krijgen.

De laatste jaren wordt de burger vanuit techniek geconfronteerd met steeds meer nieuwe maatregelen van de overheid om diezelfde burger te kunnen controleren. In breder verband wil ik daarom van de rechter weten hoe ver we mogen gaan in Nederland met de controle en spionage van burgers in de openbare ruimte. En, als dit plaatsvindt, onder welke voorwaarden, met welke waarborgen en met welke technologie? De overheid heeft immers tot taak de privacy van burgers te beschermen en hierop alléén inbreuk te maken als dit per doelomschrijving strikt gerechtvaardigd is.

Inmiddels zijn we aangekomen op een kantelpunt waarin technologie leidend is en alle burgers in plaats van potentiële (buitenlandse) spionnen onderwerp van spionage zijn geworden (zie de onthullingen van Edward Snowden). Inkomsten, efficiency en controle zijn daarbij leidend voor de overheid.

In het kort hieronder mijn argumenten tegen trajectcontroles op een rij:

Wettelijke basis ontbreekt

Navraag inzake trajectcontrole leert dat er geen specifieke wettelijke basis voor bestaat. Trajectcontroles zijn ingevoerd onder een algemene politiebepaling (art. 3 Politiewet). Hiermee gaat gepaard dat er geen privacywaarborgen zijn voor de uitvoering van trajectcontroles, tegen misbruik van gegevens, doelbinding etc. Duidelijk toezicht op de gegevens is niet geregeld en ook is het onduidelijk wie er allemaal toegang tot de gegevens heeft en wat ermee gebeurt. Het beheer is neergelegd bij private partijen, waaronder een Amerikaans bedrijf (CSC) dat onder de Patriot Act valt.

Omkering van het klassieke rechtsprincipe

Trajectcontrole is een systeem dat uitgaat van 100% controle, oftewel total control. Bij total control worden middels profiling potentiële verdachten uit de database gefilterd. Met andere woorden, iedereen is een verdachte en wordt gevolgd, ook niet-hardrijders, keurige belastingbetalers etc. Waarvan je verdacht wordt, wordt niet meegedeeld. In een fatsoenlijke rechtsstaat word je echter pas gecontroleerd en gevolgd als je met rede verdacht bent van een strafbaar feit.

Overheid heeft taak privacy te beschermen

Het wordt door de huidige overheidsdienaren volkomen vergeten, maar de overheid staat ten dienste van de burger en niet andersom. Miljoenenverspillende technische speeltjes en experimenten van ICT-bedrijven zijn nog geen reden om deze taak te verzaken en de privacy van de burger niet serieus te nemen noch te beschermen. De overheid is inmiddels de grootste privacyschender en belangrijk hierin is dat de burger geen keuze meer heeft. Privacyschendende systemen en regelgeving worden opgedrongen aan de burger, die middels belastingen voor zijn/haar eigen controle betaalt. Bij commerciële bedrijven is er tenminste nog enige mate van keuzevrijheid, al zal de overheid hierin strak moeten regisseren en optreden waar nodig (zie Google, Facebook etc). Trajectcontrole is naar mijn mening een disproportionele maatregel naar de burger die geen overtreding begaat. Er zijn voldoende privacyvriendelijke alternatieven om op snelheidsovertredingen te controleren.

Trajectcontroles als onderdeel van total control

Trajectcontroles staan niet op zichzelf en zijn inmiddels onderdeel van een enorm controle-apparaat dat zijn weerga niet kent, denk aan ANPR (automatische nummerplaatherkenning), @MIGO BORAS (vriend van wie?) grenscontrole, elektronische slotgrachten rond steden, kentekenparkeren, OV-chipkaarten, reisdatabases, etc. Er wordt als het ware een elektronische gevangenis zonder weerga opgetuigd, waarbij wettelijke waarborgen ontbreken en kentekens en OV-chipkaarten fungeren als elektronische enkelbanden.

Dit staatsapparaat geeft het doorgeslagen controle- een efficiencydenken binnen de overheid weer, waarin de burger geen rol speelt en gewantrouwd wordt. Zoals de waard is... De controlewaanzin in de openbare ruimte gaat steeds verder en zal eindigen achter de voordeur van die verschrikkelijke en lastige burgers, middels slimme energiemeters en 2-weg elektronische apparatuur, sympathiek "The Internet of Things" genoemd. In werkelijkheid een paard van Troje en een democratisch monster, zeker in combinatie met een ander nieuw speeltje binnen de overheid, "Big Data".

Inmiddels heeft de overheid het Orwelliaans genoemde "Servicehuis Parkeer- en Verblijfsrechten" opgericht (dit is geen grap) waarin alle kentekens van alle parkeerders en in de toekomst alle reis- en verblijfsgegevens kunnen worden opgeslagen. De overheid die gaat bepalen wat mijn reis- en verblijfsrechten zijn, met invoering van kilometerheffing via een sluwe omweg? Of op basis van je type auto,  je rechtsverleden etc? Een verdere stap in centralisering van de total control organisatie ten behoeve van de eindejaarscijfers van enkele grote ICT-leveranciers, dat mag duidelijk zijn. Hoe meer centralisatie, hoe groter en ingewikkelder de projecten, hoe meer verspilling, onduidelijkheid en hoe hoger de winsten. Als het vervolgens niet toegestaan is in Nederland, dan tuigen we gewoon een werkgroep op die in Brussel hiervoor gaat lobbyen. Mooi voorbeeld is de gedwongen chip in de auto voor zogenaamde "bots-analyse" (eCall), nadat alle andere redenen geen hout sneden. Na de verplichtstelling via de EU om alle huis-, tuin- en keukendieren in Europa verplicht te chippen (enorme omzet voor twee chipleveranciers) is nu de auto aan de beurt met het kenteken als chip aan je oor, een echte "melkkoe" dus.

Function creep, oftewel het oprekken van grenzen (van fatsoen)

De burger en maatschappij worden continu weer verrast met nieuwe feiten en toepassingen van eerder voor andere doelen ingestelde controlemaatregelen. Waren de camera's er in eerste instantie voor veilig rijden, inmiddels is trajectcontrole een ordinaire boetemachine waaruit niet te ontsnappen valt en worden alle ANPR-gegevens realtime door de Politie gedeeld met de Belastingdienst. Liefst via geheime convenanten en werkgroepen, denk aan de werkgroep uitwisseling gegevens naar de politie waarbij de directeur van Translink (OV chipkaart) gezellig aanschuift. Ja, die chipkaart waarvan vervoersgegevens absoluut niet voor andere doelen gebruikt zouden worden. Het is kortom niet duidelijk wie er van welke gegevens gebruik maakt en wat er verder mee gebeurt. Gaan reis- en verblijfsgegevens inmiddels ook naar Sociale Zaken en andere ministeries, naar "de NSA kijkt met u mee" uitwisselingsprogramma's, etc? Voor wie waren we er ook alweer? Voor onszelf of die lastige burger? Waar blijft de menselijke maat in de doorgekoppelde en door centrale meldkamers overgenomen Nationale Politie zonder regionale kantoren? Waar is die buurtagent die zelfstandige beslissingen kan nemen op basis van de lokale en bekende omgeving en daarmee ook een grote preventieve werking heeft?

Vorming van een excuusmaatschappij: heb jij wel een geldig excuus of alibi?

Door de continue controle en profiling voelen burgers zich (on)gemerkt steeds meer bespied. Dit kan leiden tot zelfcensuur en een beperking van de vrije meningsuiting en dus de pluriformiteit van een gezonde democratische samenleving en rechtsstaat. Het is straks nodig om altijd een excuus te hebben. De continue profiling dwingt met andere woorden de burger in een positie om uit te moeten gaan leggen aan de overheid (Belastingdienst, Politie & Justitie, Sociale Zaken) waarom hij/zij ergens is geweest, hoe vaak en wat de reden daarvan ook weer was. De burger als continue verdachte en wee diegene die "afwijkend" gedrag vertoont ten opzichte van het "normaal" gedrag. Inmiddels gaat het die kant al op voor Nederlanders met een vinkje achter hun naam, kinddossier of geloofsovertuiging. Tevens worden automobilisten al steeds meer lastiggevallen over waar ze op welk tijdstip rijden en parkeren en of ze bereid zijn (nu nog vrijwillig) om van reisgedrag te veranderen. Privacy First krijgt hier steeds meer klachten over.

De overheid en enkele grote commerciële privacyschenders houden zelf niet van controle en wisselen uw en mijn gegevens inmiddels (via geheime convenanten) op grote schaal uit met de Belastingdienst, Politie en Justitie. Wordt er vervolgens een rechtzaak gewonnen door Privacy First en anderen, dan voelt diezelfde overheid zich niet geroepen iets met de uitspraak te doen. In Amsterdam start de meldtekst op parkeerautomaten nog steeds met de tekst dat het invoeren van het kenteken sinds 1 juli 2013 verplicht is en ook het opheffen van de Wet bewaarplicht telecomgegevens is geen reden voor de overheid om hier voortaan vanaf te zien. Er wordt duidelijk met twee maten gemeten.

Nederland Privacy Gidsland

Trajectcontrole is onderdeel van een veel grotere controlewaanzin van de overheid over niet met rede verdachte burgers, ontbeert een wettelijk kader en is daarmee onwettig en hoort maar op twee plaatsen thuis: in de prullenbak of in een dictatuur waar dit soort praktijken normaal zijn.

Privacy First staat voor het inzetten van slimme technologie om uitvoering te geven aan een juist beleid binnen wettelijke kaders door de overheid. In het geval van trajectcontrole door alleen overtreders te registreren en een goed wettelijk en uitvoeringskader in te stellen. Met een duidelijke eigen verantwoordelijkheid hierin en waarborgen van en voor de burger inzake het gebruik van zijn/haar gegevens. Privacy First staat voor een  "privacy by design" aanpak met inzet van "privacy enhanced technology" en "privacy impact analyses" om tot een goed beleid en uitvoering te komen. Met daarin de beste technologie, zodat Nederland hierin vooroploopt en internationaal Privacy Gidsland kan worden met een nieuw exportproduct. Dan kunnen de ICT-bedrijven gewoon blijven doorgroeien, maar dan wel met een privacyvriendelijk alternatief. Als lichtend voorbeeld voor de wereld!

Gepubliceerd in Columns

"De opkomst van de dashboard-camera is onstuitbaar. Juridisch zijn er haken en ogen, zeker op wintersport.

Handig. Terwijl de auto op de oprit staat, snort een kleine camera op het dashboard rustig verder. Zo kun je achteraf altijd zien wie er met zijn sleutel over je lak heeft gekrast, of wie de deur van de auto heeft opengebroken om die vergeten laptop van de bijrijdersstoel te plukken.

Maar mag dat eigenlijk wel, zo'n camera urenlang laten lopen? Die vraag wordt steeds actueler nu de dashboard-camera, kortweg dashcam, een onstuitbare opmars doormaakt. Het apparaat is vooral populair om bijzondere ritten te filmen. Dat je bij aanrijdingen kunt bewijzen dat je toch écht van rechts kwam, is mooi meegenomen. Een kans waar politie en verzekeraars op inspelen.
(...)
Wie wil weten of het filmwerk legaal is, zal de vraag moeten beantwoorden waarvoor hij de beelden gebruikt, legt ICT-jurist Arnoud Engelfriet uit. Wie met de camera bewijsmateriaal wil verzamelen bij aanrijdingen, mag vrijwel onbeperkt filmen. Maar bij het parkeren komen al snel de privacyregels in het geding, stelt Engelfriet. Verzekeraars en camerabouwers adviseren om óók te filmen als je auto lange tijd op dezelfde plek staat. Op de eigen oprit bijvoorbeeld. Zo betrap je immers inbrekers en mensen die een parkeerongelukje veroorzaken.

Juridisch ligt dat gevoelig. De dashcam kan op zo'n moment gezien worden als een vaste camera. En dan moet je volgens de privacyregels een waarschuwingsbordje met de tekst 'camerabewaking' ophangen, stelt Engelfriet. Een woordvoerster van het College Bescherming Persoonsgegevens gaat zelfs nog een stap verder. Als je filmt, moet je dat altijd kenbaar maken, stelt ze. Een motorrijder met een camera op de helm, is voor voorbijgangers nog wel herkenbaar. Maar een auto met een camera zou eigenlijk ook tijdens het rijden voorzien moeten zijn van het bordje 'camerabewaking'. Hoe dan ook, in werkelijkheid negeren particulieren deze regels massaal. (...)

Juist op het internet gaat het vaak mis met de combinatie privacy en dashcams. (...) Op de beelden van de dashcam staan immers ook herkenbare gezichten van voorbijgangers en leesbare kentekens.

Een inbreuk op de privacy, volgens de wet. Waakhond Privacy First pleit daarom bij monde van jurist Vincent Böhre voor 'slimme' software in de camera's die kentekens en gezichten meteen onherkenbaar maakt. "Zet er een beveiligingssleutel op. Heb je een aanrijding, dan kunnen verzekeraar, politie of jijzelf met die sleutel de kentekens altijd weer leesbaar maken."

Wie de regels in Nederland ingewikkeld vindt, moet de dashcam op weg naar de wintersport maar helemaal uit laten. In Duitsland is de camera een juridisch wespennest. Zo bepaalde een Duitse rechter dat je voor toeristisch gebruik gerust een camera op je dashboard of op je motorhelm mag monteren. Maar als je de beelden later op internet wil zetten, ben je al bij voorbaat illegaal bezig. Ook het gebruik van de beelden om bij ongelukken aan te tonen dat je onschuldig bent, gaat soms te ver, oordeelt de Duitse rechter.

In Oostenrijk en Luxemburg is het gebruik van de camera's, net als in Portugal, zelfs helemaal verboden, waarschuwt de ANWB. Boetes kunnen oplopen tot enkele duizenden euro's."

Bron: BN/DeStem, Brabants Dagblad, De Stentor, Deventer Dagblad, Dagblad Flevoland, Apeldoornse Courant, Dagblad de Limburger, Gelders Dagblad, De Gelderlander, Limburgs Dagblad, Nieuw Kamper Dagblad, Sallands Dagblad, Veluws Dagblad, Zutphens Dagblad, Zwolse Courant, Twentsche Courant Tubantia, Eindhovens Dagblad, Provinciale Zeeuwse Courant, 14 februari 2015.

Gepubliceerd in Privacy First in de media

"Tegen fotojournalist Roel Dijkstra is een boete geëist van 500 euro voor het gebruik van een drone. Dijkstra stond vandaag voor de rechter in Rotterdam, omdat hij met zijn model-helikopter opnames heeft gemaakt in de buurt van Rotterdam The Hague Airport. Volgens de luchtvaartpolitie vormde de drone een gevaar voor de aanvliegroute.

De journalist is het daar niet mee eens. Hij stelt dat zijn drone niet hoger komt dan 50 à 100 meter en dus geen gevaar vormt. "Als de drone hoger vliegt, kan ik toch geen goede foto's meer maken", zegt hij. "Bovendien vloog de drone niet hoger dan de tweede verdieping, zeg zo'n negen meter hoog."

Proefproces

Dijkstra zocht naar aanleiding van zijn boete contact met de Nederlandse Vereniging voor Journalisten (NVJ). De vereniging wil een proefproces uitlokken, omdat het voor journalisten haast onmogelijk is om een drone te gebruiken.

Volgens de NVJ heeft het ministerie van Infrastructuur en Milieu al erkend dat de regelgeving voor journalisten onwerkbaar is.

(...) Ook Privacy First trok al aan de bel. Die organisatie vindt de regelgeving voor drones erg vaag.

Dom en Efteling

De afgelopen maanden haalden een aantal drone-filmpjes het nieuws. Zo maakte een Brabantse jongen opnames van attractiepark De Efteling en filmde een man uit Utrecht de Domtoren in de mist.
Tijdens het EK-kwalificatieduel tussen Servië en Albanië verscheen een drone boven het veld met een Albanese vlag.

De rechter doet over twee weken uitspraak in de zaak tegen Dijkstra."

Bron: http://nos.nl/artikel/2008469-eerste-drones-rechtszaak-tegen-journalist.html, 11 december 2014.

Gepubliceerd in Privacy First in de media

Naar aanleiding van een drone-filmpje in het televisieprogramma Zondag met Lubach werd Privacy First door Gijs Staverman op Radio 2 gevraagd wat er nou eigenlijk wel en niet mag met een drone. Beluister hieronder het hele interview:

Update 27 november 2014: inmiddels is bekend geworden dat de Rijksvoorlichtingsdienst geen aangifte tegen Lubach zal doen.

Gepubliceerd in Privacy First in de media

Onlangs werd bekend dat de Belastingdienst massaal politiedata van ANPR-camera's (Automatic Number Plate Recognition) boven snelwegen gebruikt om belastingfraudeurs te kunnen detecteren. De Belastingdienst heeft daartoe een geheim convenant (overeenkomst) met de politie gesloten. Iedere automobilist komt hierdoor automatisch in het vizier bij de Belastingdienst. De ANPR-data kunnen door de Belastingdienst jarenlang worden bewaard, veel langer dan bij de politie wettelijk mogelijk is. ANPR-data die zij zelf allang hadden moeten wissen kunnen daardoor door de politie bij de Belastingdienst worden opgevraagd. Bekijk hieronder het interview met Privacy First voorzitter Bas Filippini over deze kwestie en lees HIER het bijbehorende artikel op onze website:
sitestat

Gepubliceerd in Privacy First in de media

"Dé internethit van de afgelopen dagen, het filmpje van de Utrechtse Dom, kan een vervelende afloop hebben voor de maker, Jelte Keur. Hem hangt een boete van 8000 euro boven het hoofd, meldt RTV Utrecht.

Keur maakte de beelden met een drone. Maar om met een onbemand vliegtuigje boven bebouwing te vliegen, moet je een vergunning hebben - en die had Keur niet.

De beelden zijn op YouTube meer dan een kwart miljoen keer bekeken.

Perfect weer

"Ontheffing aanvragen kan, maar dat duurt bijna vijf weken. En zo lang van tevoren kan ik niet zien of ik dit weer ga krijgen", zegt de 32-jarige filmer tegen RTV Utrecht. Hij wachtte tien maanden op het perfecte weer, en dat was er afgelopen week.

Van de gemeente Utrecht hoeft Keur geen boete te verwachten, die zegt dat ze het mooie beelden vinden. Een eventuele boete zou komen van de luchtvaartpolitie. Maar daar heeft Keur nog helemaal geen contact mee gehad. "Hij loopt op de feiten vooruit", zegt een woordvoerder. "We weten van het bestaan van het filmpje en wat hij doet mag inderdaad niet, maar we hebben er nog niets over besloten."

Als de zaak naar het OM gaat en die besluit proces-verbaal op te maken, volgt er waarschijnlijk een schikkingsvoorstel. "Dat hoeft ook helemaal geen 8000 euro te zijn", aldus de politie.

(...)
Regelgeving

De drone-industrie maakt zich zorgen over de regelgeving in Nederland; we dreigen een achterstand op te lopen in vergelijking tot de rest van Europa. In de grote landen om ons heen zijn de regels voor het vliegen met een drone soepeler.

"Er zijn op Europees niveau allerlei ontwikkelingen gaande rondom dit onderwerp", zei Vincent Böhre van Privacy First eerder. "Het schiet alleen niet op. Ik heb nog geen conceptwetgeving voorbij zien komen. Er moet haast mee worden gemaakt. De ontwikkelingen gaan enorm snel en de risico's nemen alleen toe."

Efteling

Een 18-jarige Nederlandse filmer kwam in de problemen toen hij de Python in de Efteling had gefilmd met z'n drone. Volgens het attractiepark had de jongen mensen in gevaar gebracht door te dicht bij achtbanen te vliegen. En hij kon het vliegtuigje niet de hele tijd zien - een van de eisen om een drone te mogen laten vliegen."

Bron: http://nos.nl/op3/artikel/2004861-dom-filmpje-met-drone-mocht-niet.html, 21 november 2014.

Gepubliceerd in Privacy First in de media

"De afspraak tussen bouwmarkten en politie in de Vallei over de uitwisseling van beelden waarop te zien is dat klanten bepaalde gereedschappen kopen, zorgt voor veel, veelal negatieve reacties. Vier visies op een rij:

Stafrechtadvocaat Willem Jan Ausma, Utrecht:

"Ik vind de maatregel heel ver gaan. De aversie tegen de politie wordt er een stuk groter van. Je wordt gestigmatiseerd en als bekende van de politie kun je dus niet meer normaal een stuk gereedschap kopen zonder dat je lastiggevallen wordt.

En wat nu als je op een crimineel lijkt? Bovendien is het een nepmaatregel. We kunnen rustig gaan slapen, lijkt de politie te zeggen. Maar de maatregel is makkelijk te omzeilen."

Peter Veldman, fractievoorzitter D66 Wageningen:

"Wij zijn hier niet blij mee. We vinden dat als je in een winkel bent om boodschappen te doen, de politie niet mee hoeft te kijken. De privacy staat voorop. Natuurlijk hangen er nu ook camera's, maar die worden alleen bekeken als er iets gebeurt. Binnenkort zijn we met raadsleden op bezoek bij de politie in Wageningen. Dan gaan we hier wel vragen over stellen."

Vincent Böhre, stichting Privacy First:

"Wij hebben hier moeite mee. Natuurlijk, we snappen dat de politie inbraken tegen wil gaan. Want juist ook misdrijven zoals inbraken zijn een grote inbreuk op de privacy. Maar wij denken niet dat de private sector een verlengstuk van de politie moet worden. De vraag is of dit geen precedent schept voor allerlei andere winkels waar klanten in de gaten gehouden worden. En waar vroeger je alleen een crimineel was als je ook echt iets gedaan had, lijkt nu iedere klant behandeld te worden als potentiële crimineel."

René de Leeuw, assistent-bedrijfsleider Praxis Ede.

"Wij hadden die negatieve reacties niet verwacht. Ik vind het ook een beetje overtrokken.

Mensen die niets te verbergen hebben, hoeven echt niet bang te zijn. En overal hangen toch camera's? Als we dit van tevoren hadden geweten hadden we alsnog meegedaan. Alles wat we kunnen doen tegen inbraken is meegenomen. De impact van een inbraak is vaak enorm. Mensen moeten soms compleet nieuw hang- en sluitwerk kopen. Zoiets heeft écht impact.""

Bron: De Gelderlander, 21 november 2014.

Gepubliceerd in Privacy First in de media

"De politie in de regio Ede gaat via camerabeelden van bouwmarkten klanten bekijken die breekijzers en grote schroevendraaiers aanschaffen. Op die manier denken de agenten inbrekers te kunnen opsporen en zelfs te weerhouden van nieuwe misdaden. De Edense politie hoopt hiermee landelijk navolging te krijgen. Privacybeschermers zijn kritisch over de maatregel.

Veertien bouwmarkten in Ede, Wageningen, Barneveld en Veenendaal willen meewerken met de politie, en leveren beelden aan van personen die verdacht gereedschap als schroevendraaiers, mokers en beitels kopen. Als de politie op de camerabeelden personen ziet die zij kent van eerdere inbraken, zal zij de criminelen aanspreken. Op die manier laat de politie hen weten dat zij in de gaten worden gehouden, in de hoop daarmee nieuwe inbraken te voorkomen.

Vraagtekens
Privacy-expert Vincent Böhre van stichting Privacy First plaatst zijn vraagtekens bij de maatregelen. 'Inbraken kun je natuurlijk ook zien als een grove vorm van privacy-schendingen, dus het is goed als de politie dat tegengaat', vindt Böhre. 'Ik vraag me echter af of dit de beste manier is om dat te doen. De meeste mensen die bij de bouwmarkt komen zijn immers geen inbrekers, en ook hun beelden worden opgeslagen.'

'Wie niet bekendstaat als crimineel heeft niets te vrezen', vindt de politie. 'Uiteraard mag iedereen gereedschap kopen. Van kopers die niet bij ons bekend zijn, hebben we ook geen naam en toenaam. We kijken alleen of we bekende inbrekers of ramkrakers zien.'

'Dat verhaal vertelt justitie nu altijd', zegt advocaat Bart Nooitgedagt, 'maar het betekent wel dat de overheid beelden van gewone burgers opslaat alleen omdat ze boodschappen doen.' Nooitgedagt maakt zich ernstige zorgen over de privacy-aspecten van de nieuwe maatregel 'Op deze manier worden de grenzen van de wet opnieuw opgerekt. Ik zou alle burgers oproepen om bij deze bouwmarkten niets meer te kopen.'

(...) Zowel Böhre als Nooitgedagt zijn zeer benieuwd of het College Bescherming Persoonsgegevens de maatregel rechtmatig vindt. Het CBP laat desgevraagd weten dat het nog geen uitspraken over de kwestie wil doen."

Bron: http://www.volkskrant.nl/binnenland/privacybeschermers-kritisch-over-koevoetcontrole-bouwmarkten~a3793794/, 19 november 2014.

Gepubliceerd in Privacy First in de media

Vorig jaar werd bekend dat de Belastingdienst massaal politiedata van ANPR-camera's (Automatic Number Plate Recognition) boven snelwegen gebruikt om belastingfraudeurs te kunnen detecteren. De Belastingdienst had daartoe een geheim convenant (overeenkomst) met de politie gesloten. Dit convenant blijkt inmiddels te zijn vernieuwd en uitgebreid. Iedere automobilist komt hierdoor automatisch in het vizier bij de Belastingdienst.

Onder de huidige wetgeving mogen door de politie alleen verdachte kentekens ("hits") worden bewaard. Alle niet-verdachte kentekens ("no-hits", oftewel het gros van alle automobilisten) dienen meteen te worden gewist. Onder het geheime convenant liet de politie echter wekelijks per koerier een harde schijf met àlle ANPR-data (hits en no-hits) bij de Belastingdienst bezorgen. De Belastingdienst heeft sindsdien inzage in het dagelijkse reisgedrag van miljoenen automobilisten. Nadat het convenant door een Wob-verzoek (Wet openbaarheid van bestuur) boven water was gekomen besteedde o.a. NRC Handelsblad er vorig jaar aandacht aan. Vervolgens bleef het echter stil... totdat recentelijk een nieuwe versie van het convenant opdook. Niet door actieve openbaarmaking vanuit de overheid, maar pas nadat dit opnieuw door een burger middels een Wob-verzoek was opgevraagd.

In het nieuwe convenant worden de ANPR-data niet langer wekelijks in pakketjes bij de Belastingdienst bezorgd, maar gaan alle data rechtstreeks, continu naar de Belastingdienst. De Belastingdienst krijgt daardoor real-time zicht op het reisgedrag van alle automobilisten die door honderden (in de toekomst duizenden) ANPR-camera's boven Nederlandse snelwegen worden gefilmd.

Dit is precies het doemscenario waar Privacy First al jaren voor waarschuwt: totale controle van ieders reisgedrag middels real-time monitoring en profiling. Massale opslag van ieders gegevens voor latere opsporing en vervolging is echter onrechtmatig, zo oordeelde het Europees Hof van Justitie eerder dit jaar in een baanbrekende uitspraak over dataretentie (bewaarplicht telecomgegevens). Dit vormt immers een omkering van het klassieke principe in een democratische rechtsstaat: de overheid mag pas inbreuk maken op iemands privacy bij een redelijke verdenking van een concreet strafbaar feit. Door het convenant tussen de politie en de Belastingdienst wordt dit principe omgedraaid en wordt iedere automobilist een potentiële verdachte. De bevoegdheden van de Belastingdienst worden hierdoor enorm opgerekt: waar de Belastingdienst voorheen individuele ANPR-data bij de politie kon opvragen gebeurt dat nu continu massaal, zónder voorafgaande verdenking. De ANPR-data kunnen vervolgens jarenlang door de Belastingdienst worden gebruikt.

De politie zou dit convenant niet gesloten hebben als dat niet ook in haar eigen belang zou zijn: hierdoor wordt immers een enorme berg aan ANPR-data gecreëerd waar de politie (en OM, AIVD etc.) jarenlang uit kan putten middels informatieverzoeken aan de Belastingdienst. Met dit convenant creëert de politie dus een U-bochtconstructie om haar eigen bevoegdheden en bewaartermijnen te kunnen omzeilen. Het huidige controversiële wetsvoorstel van minister Opstelten om de ANPR-bewaartermijn voor de politie (hits én no-hits) naar 4 weken op te rekken is daarbij vergeleken peanuts.

Het convenant is bovendien ronduit ondemocratisch: hier had op zijn minst parlementair debat aan vooraf moeten gaan. Dat het convenant pas bekend werd na een individueel Wob-verzoek vormt een klap in het gezicht van de Tweede Kamer.

Hoog tijd dus voor een principiële discussie en inperking van dit soort praktijken. Vast beleid van Privacy First is om collectieve privacyschendingen aan de rechter voor te leggen. Zolang het College bescherming persoonsgegevens (CBP) en de Tweede Kamer niet ingrijpen behoudt Privacy First zich dat recht ook in dit geval voor.

Gisteravond besteedde EenVandaag uitgebreid aandacht aan het convenant. Bekijk hieronder de hele reportage, inclusief een interview met Privacy First:

sitestat

Gepubliceerd in Mobiliteit

"De Belastingdienst mag vrijwel onbeperkt meekijken met kentekencamera's langs de weg. Die waren ooit neergezet met de bedoeling alleen zware criminelen, zoals mensenhandelaren, op te sporen, maar inmiddels worden de camera's ook ingezet voor mensen die wat extra privékilometers maken met een lease-auto.

Het gaat om de zogeheten ANPR-camera's: Automatic Number Plate Recognition-cams. Die werden aanvankelijk door de politie neergezet langs de grenzen, om alle passerende voertuigen te scannen. Mogelijk zaten daar criminelen bij, waarbij de ANPR-camera's konden worden ingezet om vluchtende criminelen te pakken.

Convenant

De politie heeft sinds kort echter ook een convenant gesloten met de Belastingdienst. Dat betekent dat de fiscus nu mag meekijken met die cameragegevens. Die gegevens worden ongeveer 8 weken bewaard. Critici vragen zich af of die bewaartermijn wel proportioneel is.

Kleine overtredinkjes

De Belastingdienst wil de camera's nu gebruiken om ook kleine overtredinkjes aan te pakken. Iemand die bijvoorbeeld privé rijdt met zijn lease-auto wordt nu door de camera's in de gaten gehouden, en de camera's worden gebruikt om te kijken welke auto's hun wegenbelasting hebben betaald.

Critici

De ANPR-camera's zijn privacyvoorvechters al jaren een doorn in het oog. Burgerrechtenactivist Rejo Zenger protesteert al jaren tegen de camera's en ook Privacy First is tegen de camera's.

Function creep

Een situatie als deze noemen de critici 'function creep'. Dat betekent dat een middel als de camera's wordt ingezet voor één doel, maar later door oprekking van de wet voor heel andere doeleinden wordt gebruikt."

Bron: http://www.pcmweb.nl/nieuws/belastingdienst-kijkt-op-grote-schaal-mee-met-politiecameras.html, 22 oktober 2014.

Gepubliceerd in Privacy First in de media
Pagina 6 van 15

Onze Partners

logo Voys Privacyfirst
logo greenhost
logo platfrm
logo AKBA
logo boekx
logo brandeis
 
banner ned 1024px1
logo demomedia
 
 
 
 
 
Pro Bono Connect logo 100
Control Privacy
Procis

Volg ons via Twitter

twitter icon

Volg onze RSS-feed

rss icon

Volg ons op LinkedIn

linked in icon

Volg ons op Facebook

facebook icon