Vorig jaar rond deze tijd besloot de Tweede Kamer dat de opslag van vingerafdrukken in een centrale databank moest worden afgeschaft. Deze week werd duidelijk dat een meerderheid van de Tweede Kamer inmiddels ook tegen de opslag van vingerafdrukken in een chip in het paspoort is. In het programma Fresh'n Up op jongerenzender FunX Radio werd Vincent Böhre van Privacy First vandaag om een reactie gevraagd; beluister HIER het hele fragment (mp3, 5 MB).

Van alle mensenrechten staat het recht op privacy in deze tijd het meest onder druk. Het is daarom van groot belang dat de overheid, als grootste privacyschender, strak aangestuurd wordt door middel van goede wetgeving. Met goede checks & balances, zowel voor zichzelf als ter controle van eventuele privacyschenders als Microsoft, Google, Apple en grote ICT-bedrijven als Cisco en Intergraph die in China complete elektronische controle-infrastructuren installeren.

De huidige westerse democratieën worden vanuit het "veiligheidsbeginsel" steeds meer gestuurd vanuit wantrouwen, haat en controle in plaats vanuit de principes van vertrouwen, liefde en vrijheid. En dat alles om de laatste drie te beschermen? Voor Privacy First is de streep in het zand al in 2001 gezet. Onder het mom van veiligheid is onze wetgeving sterk gewijzigd in het nadeel van de individuele burger en middels function creep worden de grenzen van de toepassing van deze wetgeving steeds verder opgerekt. Vallen hangjongeren en voetbal-hooligans volgens ons rechtssysteem straks ook onder criminele en terroristische organisaties? En iedereen die anders denkt en doet ook? Wat zijn de grenzen hierin? En wie bepaalt die? En wie controleert de bepaler en uitvoerder?

De grote noemer van waaruit privacyschending momenteel steeds meer plaatsvindt is "profiling". Profiling heeft als doel het totaal volgen van complete populaties of doelgroepen om middels in te stellen criteria en normen zogenaamde "outliers" te identificeren. Outliers zijn afwijkingen van de norm, mensen die ander gedrag vertonen dan de "normaalgroep", of een specifieke groep die de interesse heeft van de overheid, wie dat ook mogen zijn. Mensen die rekeningen open hebben staan, te hard rijden, in een groep samenkomen, advocaten, journalisten, activisten, vliegtuigpassagiers, uitkeringsgerechtigden, sekteleden, etc. Identificeren en volgen maar, wie weet zit er iemand tussen die binnen bepaalde zoektermen valt of zich niet aan de regels heeft gehouden.

Profiling kenmerkt zich door een viertal aspecten die in onze beleving strijdig zijn met de Grondwet als basis voor onze rechtsstaat:

• Het omdraaien van een fundamenteel rechtsbeginsel: burgers worden massaal gevolgd zonder concrete, redelijke verdenking van een strafbaar feit. Door profiling wordt iedereen een potentiële verdachte waarbij ongestraft ieders privacy geschonden mag worden.

• Profiling middels de huidige technologie is gericht op continue, realtime identificatie in plaats van passieve registratie en analyse van data achteraf van een met rede verdachte burger. Dus van registratie naar identificatie, zonder toestemming en medeweten van de argeloze en goedvertrouwende burger. De overheid misbruikt zo vanuit haar eigen wantrouwen het goede vertrouwen van de burger en stelt daarbij zelf haar eigen normcriteria in. Niet democratisch getoetst. Zonder strenge wettelijke waarborgen.

• Technologie voor profiling wordt ingezet vanuit het principe "alles mag als het technisch kan". Dit is grotendeels onzichtbaar voor de burger. Metrostations, treinen, bussen, trams, alle centra in steden, politiehelmen en zelfs parkeerautomaten (!) in Amsterdam worden onverdroten uitgerust met camera’s. Deze zijn gekoppeld aan centrale meldkamers en waar mogelijk uitgerust met identificatie- en patroonherkenningssoftware om alle "verdachte zaken" direct te kunnen waarnemen. Mantra van de overheid: "zoals de waard is, vertrouwt hij zijn gasten".

• Steeds verdere beperking van de internetvrijheid voor bedrijven en individuen. Sinds 2010 wordt al ons persoonlijke telefoon- en emailverkeer opgeslagen. Alles om profiling voor te bereiden. Vanuit Amerika wordt momenteel een wetsvoorstel (CISPA) voorbereid dat particuliere bedrijven en de Amerikaanse overheid het recht geeft om iedere burger zonder bevelschrift te bespioneren, op elk moment, zo lang als ze willen, en aan te geven indien er "outliers" zijn. Zaken als WikiLeaks, kinderporno en het kopiëren van illegale content worden van harte gebruikt om nieuwe wetgeving te introduceren om onze internetvrijheid verder te beperken en vervolgens ook van toepassing te laten zijn op andere gebieden die de overheid wil controleren. Liefst wereldwijd, zonder enige democratische controle. De overheid verplicht de burger steeds meer diensten via het internet af te handelen, van het Burger "Service" (lees: Controle) Nummer (BSN), het Elektronisch Kind Dossier (EKD/DDJGZ), het Elektronisch Leerling Dossier (ELD), de Diagnose Behandel Combinaties in de zorg (DBC’s), etc. Van elke burger ontstaat zo een "electronic life file" die in combinatie met achtergelaten elektronische sporen verdacht of afwijkend gedrag moet kunnen gaan voorspellen. Liefst realtime, online. Dit alles natuurlijk om onze vrijheid te beschermen...

Indien de vingerafdrukken in het paspoort vervangen zullen worden door nieuwe biometrische kenmerken, wordt de weg vrijgemaakt voor een veel ergere profiling-variant. Via een opgeslagen gezichtsscan kan de burger straks realtime in de openbare ruimte worden geïdentificeerd en gevolgd en middels profiling eruit worden gepikt. Op basis van door "iemand" opgestelde criteria. De focus van de overheid richt zich hierbij bewust op het aanpassen van de techniek. Dan hoeven we het gelukkig niet over het principe te hebben of biometrie eigenlijk wel gewenst is in onze samenleving, en zo ja, onder welke condities en waarborgen. Privacy First staat voor privacy by design en privacy enhanced technology en strakke wetgeving ten aanzien van biometrie en profiling. Wij willen onze kinderen namelijk niet achterlaten in een elektronisch concentratiekamp...

Voor een vrij, open en levend 2012!

Bas Filippini,
voorzitter Stichting Privacy First

Naschrift: in het kader van het Nationaal Privacy Debat is deze column tevens als Opinie gepubliceerd door Webwereld: zie http://webwereld.nl/opinie/110383/profiling-het-grootste-gevaar-voor-privacy--opinie-.html en http://nationaalprivacydebat.nl/article/ww/110383/profiling-het-grootste-gevaar-voor-privacy-opinie 

Onderstaand artikel van Privacy First-medewerker Vincent Böhre verscheen deze maand in het tijdschrift De Filosoof (Universiteit Utrecht). Morgen staat de Paspoortwet hoog op de politieke agenda: in een debat met minister Spies (BZK) zal onder meer de kwestie van de verplichte afname van vingerafdrukken voor paspoorten en identiteitskaarten aan de orde komen. Onlangs heeft Privacy First er bij alle partijen in de Tweede Kamer (opnieuw) op aangedrongen om z.s.m. een identiteitskaart zonder vingerafdrukken in te (laten) voeren en de regering te verzoeken om de Paspoortverordening op Europees niveau te laten herzien. Dit opdat verplichte afname van vingerafdrukken óók voor het paspoort geschrapt zal kunnen worden of tenminste een vrijwilig karakter zal kunnen krijgen. Onderstaande biedt daartoe een quick recap met een positieve twist:

"Eind 2001 stelde het CDA voor om de vingerafdrukken van alle Nederlanders via het paspoort op te slaan voor opsporingsdoeleinden. Door andere partijen werd dit voorstel echter meteen naar de prullenbak verwezen omdat het zou leiden tot een Big Brother maatschappij. Toch werd een nog verdergaand voorstel zeven jaar later vrij geruisloos tot wet verheven. Naast opsporing en vervolging zouden ieders vingerafdrukken en gezichtsscan (biometrische persoonsgegevens) onder de nieuwe Paspoortwet tevens gebruikt kunnen worden voor terrorismebestrijding, binnen- en buitenlandse staatsveiligheid, rampenbestrijding en de uitvoering van wettelijke identificatieplichten. Dit zonder dat deze wettelijke doeleinden parlementair waren besproken.[1] Door de Eerste Kamer werd de nieuwe Paspoortwet zelfs zonder stemming aangenomen. Media stonden erbij en keken ernaar. Hoe had dit zo ver kunnen komen?

‘Bystander syndrome’

In zekere zin was (en is) de nieuwe Paspoortwet emblematisch voor het Nederlandse tijdsgewricht na ‘9/11’. Een tijdsgewricht waarin (veronderstelde) anti-terrorismemaatregelen moeiteloos door ons parlement konden worden geloodst. Dergelijke maatregelen zouden immers onze veiligheid bevorderen, zo werd ons voortdurend verteld. Mensen hebben van nature de neiging om autoriteiten te volgen en zich naar de status quo te schikken. In mensenrechtelijke zin zou men het tijdsgewricht na ‘9/11’ kunnen beschouwen als een gigantisch experiment van Milgram: zonder al te veel weerstand zijn diverse mensenrechten jarenlang op de maatschappelijke pijnbank gelegd. Zo ook bij de totstandkoming van de nieuwe Paspoortwet. Ieder Eerste Kamerlid had tenminste om een parlementaire stemming kunnen verzoeken. Journalisten en wetenschappers hadden tijdig aan de bel kunnen trekken. Maar men stond erbij en keek ernaar. Deze wet zou Nederland immers ‘veiliger’ maken. Maar waarop was die aanname gebaseerd? Zou Nederland door de massale opslag van vingerafdrukken in reisdocumenten en bijbehorende databanken niet juist onveiliger worden? Deze vraag was nooit publiekelijk gesteld, laat staan bediscussieerd en beantwoord.

Disproportioneel

Hét Nederlandse overheidsargument voor de invoering van vingerafdrukken in paspoorten en identiteitskaarten luidt reeds sinds eind jaren 90 als volgt: dit zou lookalike fraude met reisdocumenten belemmeren. Bij lookalike fraude misbruikt iemand andermans reisdocument waarmee hij/zij uiterlijke gelijkenis vertoont. Over de omvang van dit type fraude zijn in de parlementaire geschiedenis nauwelijks vragen gesteld. Uit een recent Wob-verzoek van Privacy First bleek dat het slechts om tientallen gevallen per jaar gaat (met Nederlandse reisdocumenten op Nederlands grondgebied).[2] In het licht hiervan is de invoering van vingerafdrukken in reisdocumenten van 17 miljoen Nederlanders volstrekt disproportioneel. Dit nog afgezien van de tientallen, zo niet honderden miljoenen euro’s die de overheid erin geïnvesteerd heeft.

Risico’s

Met de invoering van een ‘biometrische identiteitsinfrastructuur’ ontstaat een nieuwe vorm van fraude die buitengewoon moeilijk te detecteren en te bestrijden is: biometrische identiteitsfraude, bijvoorbeeld door hacking. Niet alleen bij argeloze burgers en bedrijven, maar ook in de publieke sfeer (spionage). Daarnaast is inmiddels gebleken dat in 21-25% van de gevallen de biometrische gegevens in de chip van Nederlandse reisdocumenten niet correct kunnen worden uitgelezen (geverifieerd). Bij controle lopen burgers dus een groot risico om ten onrechte van fraude verdacht te worden. Voor terrorismebestrijding is het biometrische paspoort al evenmin geschikt: terroristen gebruiken over het algemeen hun eigen, authentieke reisdocumenten. Over het gebruik van biometrie in de sfeer van veiligheids- en inlichtingendiensten is helaas weinig bekend, al laten mogelijke doelen zich makkelijk raden: identificatie van zwijgende verdachten en "interessante" personen in de openbare ruimte, herkenning van emoties, leugendetectie en de herkenning of inzet van dubbelgangers. Hetzelfde geldt in het domein van opsporing en vervolging, ook in combinatie met openbaar cameratoezicht en automatische gezichtsherkenning. Bovendien maakt het RFID (Radio Frequency Identification)-aspect van de chip in het document uitlezen op afstand mogelijk; burgers kunnen hierdoor ongemerkt worden geïdentificeerd en gevolgd. Bij wettelijke identificatieplichten denke men verder aan de eventuele invoering van vingerscans bij banken, sociale diensten, het internet etc. (Sinds eind vorig jaar loopt reeds een Nederlandse pilot met mobiele vingerscanners voor de politie.) En tenslotte is er nog het domein van de rampenbestrijding: biometrie als logistiek middel of ter identificatie van slachtoffers bij grootschalige calamiteiten. Al met al gaan deze mogelijkheden voor het gebruik van biometrie minstens tien, zo niet honderd stappen verder dan louter de bestrijding van lookalike fraude met reisdocumenten. Hierbij dient men zich te realiseren dat al deze mogelijkheden vroeg of laat zullen worden gebruikt. In jargon heet dit function creep; historisch gezien is dit onvermijdelijk. Wetenschappelijk onderzoek naar toekomstige toepassingen van biometrie vindt continu plaats. Daarnaast is de democratische rechtsstaat helaas geen universeel of statisch fenomeen, zelfs niet in onze eigen contreien. Het is dan ook zeer twijfelachtig of onze wereld door grootschalige inzet van biometrie ‘veiliger’ zal worden.

Positieve kentering

Het is precies deze zorg die in de zomer van 2009 een kleine Nederlandse revolutie veroorzaakte: de totstandkoming van de nieuwe Paspoortwet leidde destijds tot een storm van kritiek en tot het ontstaan van de huidige Nederlandse privacybeweging. Nieuwe privacy-organisaties als Privacy First schoten als paddenstoelen uit de grond, maatschappelijke coalities werden gesmeed en rechtszaken tegen de nieuwe Paspoortwet opgetuigd.[3] Dit maatschappelijke boomerang-effect duurt tot de dag van vandaag voort. Het recht op privacy staat sindsdien steeds hoger op de maatschappelijke en politieke agenda. In die zin is het biometrische paspoort vooralsnog een onbedoeld geschenk uit de hemel gebleken."

[1] Zie Vincent Böhre, Happy Landings? Het biometrische paspoort als zwarte doos, WRR oktober 2010, http://www.wrr.nl/publicaties/publicatie/article/happy-landings-het-biometrische-paspoort-als-zwarte-doos-46/.
[2] Zie Privacy First, Onthullende cijfers over 'look-alike' fraude met Nederlandse reisdocumenten (20 maart 2012), http://www.privacyfirst.nl/acties/wob-procedures/item/524-onthullende-cijfers-over-look-alike-fraude-met-nederlandse-reisdocumenten.html.
[3] Zie Böhre supra noot 1, p. 111 e.v.

In heel Nederland is het inmiddels schering en inslag aan het worden: openbaar cameratoezicht. Camera's met gezichtsherkenning, met bewegingsdetectie en zelfs met ingebouwde microfoons. Dit alles voor de "veiligheid". Wiens veiligheid? De veiligheid van de beurskoersen van de beveiligingsindustrie? De gemoedsveiligheid van politici met een veiligheidspsychose? In de vroege ochtend van woensdag 9 mei jl. werd Vincent Böhre van Privacy First door jongerenzender FunX Radio geïnterviewd over cameratoezicht en de vraag in hoeverre dit onze privacy aantast. Het hele fragment kun je HIER terugluisteren (mp3, 6 MB).

Op woensdagavond 2 mei jl. vonden in het Amsterdamse Verzetsmuseum een viertal lezingen en discussie plaats over de vraag in hoeverre de bevolkingsregistratie in de jaren 30 en 40 te vergelijken is met de huidige situatie. Naast Annemiek Gringold (Hollandse Schouwburg), Peter Romijn (NIOD) en Bob de Graaff (Universiteit Utrecht) nam Vincent Böhre namens Privacy First deel aan het debat:

"Vincent Böhre, voorzitter van het Platform Bescherming Burgerrechten en werkzaam bij Privacy First, trok een aantal tekenende parallellen tussen het biometrisch paspoort, waar hij in 2009 een WRR-onderzoek naar deed, en het Persoonsbewijs van 1940. "Allereerst werden zowel het Persoonsbewijs als het hedendaagse biometrisch paspoort ingevoerd in 'oorlogstijd'; waar destijds de Tweede Wereldoorlog woedde, accepteren we tegenwoordig allerlei registraties mede onder druk van de War on Terror die al tien jaar bezig is. Er is bovendien bij beide sprake van propaganda; in de voorlichtingsfolder van de overheid staat dat het nieuwe paspoort er is om fraude tegen te gaan. Dat het biometrisch paspoort nog vier, vijf andere doelen dient, waaronder strafrechtelijk onderzoek, is nooit verteld in voorlichtingscampagnes."

Verder gold zowel het Persoonsbewijs als het biometrisch paspoort als een prestigeproject van de Nederlandse overheid, beide werden gepresenteerd als een state-of-the-art product waarmee Nederland een voortrekkersrol vervulde. Ten slotte wordt het identiteitsbewijs ingezet als controle-instrument; een bevolking biometrisch in kaart brengen is een krachtig middel om verzet te breken. Ook in Irak en Afghanistan worden identificatiebewijzen ingezet om opstandelingen te bestrijden.
Volgens Böhre is het verzet in Nederland er hedendaags wel degelijk, maar via andere wegen. "Er lopen op dit moment meerdere rechtszaken tegen de verplichte vingerafdruk in het paspoort. In plaats van een bombardement op het Centrale Bevolkingsregister, kunnen we vandaag de dag spreken van een juridisch bombardement.""

Lees HIER het hele verslag van de avond op de website van het Platform Bescherming Burgerrechten.

Voorjaarscolumn 2012 

Van alle mensenrechten staat het recht op privacy in deze tijd het meest onder druk. Het is daarom van groot belang dat de overheid, als grootste privacyschender, strak aangestuurd wordt door middel van goede wetgeving. Met goede checks & balances, zowel voor zichzelf als ter controle van eventuele privacyschenders als Microsoft, Google, Apple en grote ICT-bedrijven als Cisco en Intergraph die in China complete elektronische controle-infrastructuren installeren.

De huidige westerse democratieën worden vanuit het "veiligheidsbeginsel" steeds meer gestuurd vanuit wantrouwen, haat en controle in plaats vanuit de principes van vertrouwen, liefde en vrijheid. En dat alles om de laatste drie te beschermen? Voor Privacy First is de streep in het zand al in 2001 gezet. Onder het mom van veiligheid is onze wetgeving sterk gewijzigd in het nadeel van de individuele burger en middels function creep worden de grenzen van de toepassing van deze wetgeving steeds verder opgerekt. Vallen hangjongeren en voetbal-hooligans volgens ons rechtssysteem straks ook onder criminele en terroristische organisaties? En iedereen die anders denkt en doet ook? Wat zijn de grenzen hierin? En wie bepaalt die? En wie controleert de bepaler en uitvoerder?

De grote noemer van waaruit privacyschending momenteel steeds meer plaatsvindt is "profiling". Profiling heeft als doel het totaal volgen van complete populaties of doelgroepen om middels in te stellen criteria en normen zogenaamde "outliers" te identificeren. Outliers zijn afwijkingen van de norm, mensen die ander gedrag vertonen dan de "normaalgroep", of een specifieke groep die de interesse heeft van de overheid, wie dat ook mogen zijn. Mensen die rekeningen open hebben staan, te hard rijden, in een groep samenkomen, advocaten, journalisten, activisten, vliegtuigpassagiers, uitkeringsgerechtigden, sekteleden, etc. Identificeren en volgen maar, wie weet zit er iemand tussen die binnen bepaalde zoektermen valt of zich niet aan de regels heeft gehouden.

Profiling kenmerkt zich door een viertal aspecten die in onze beleving strijdig zijn met de Grondwet als basis voor onze rechtsstaat:

• Het omdraaien van een fundamenteel rechtsbeginsel: burgers worden massaal gevolgd zonder concrete, redelijke verdenking van een strafbaar feit. Door profiling wordt iedereen een potentiële verdachte waarbij ongestraft ieders privacy geschonden mag worden.

• Profiling middels de huidige technologie is gericht op continue, realtime identificatie in plaats van passieve registratie en analyse van data achteraf van een met rede verdachte burger. Dus van registratie naar identificatie, zonder toestemming en medeweten van de argeloze en goedvertrouwende burger. De overheid misbruikt zo vanuit haar eigen wantrouwen het goede vertrouwen van de burger en stelt daarbij zelf haar eigen normcriteria in. Niet democratisch getoetst. Zonder strenge wettelijke waarborgen.

• Technologie voor profiling wordt ingezet vanuit het principe "alles mag als het technisch kan". Dit is grotendeels onzichtbaar voor de burger. Metrostations, treinen, bussen, trams, alle centra in steden, politiehelmen en zelfs parkeerautomaten (!) in Amsterdam worden onverdroten uitgerust met camera’s. Deze zijn gekoppeld aan centrale meldkamers en waar mogelijk uitgerust met identificatie- en patroonherkenningssoftware om alle "verdachte zaken" direct te kunnen waarnemen. Mantra van de overheid: "zoals de waard is, vertrouwt hij zijn gasten".

• Steeds verdere beperking van de internetvrijheid voor bedrijven en individuen. Sinds 2010 wordt al ons persoonlijke telefoon- en emailverkeer opgeslagen. Alles om profiling voor te bereiden. Vanuit Amerika wordt momenteel een wetsvoorstel (CISPA) voorbereid dat particuliere bedrijven en de Amerikaanse overheid het recht geeft om iedere burger zonder bevelschrift te bespioneren, op elk moment, zo lang als ze willen, en aan te geven indien er "outliers" zijn. Zaken als WikiLeaks, kinderporno en het kopiëren van illegale content worden van harte gebruikt om nieuwe wetgeving te introduceren om onze internetvrijheid verder te beperken en vervolgens ook van toepassing te laten zijn op andere gebieden die de overheid wil controleren. Liefst wereldwijd, zonder enige democratische controle. De overheid verplicht de burger steeds meer diensten via het internet af te handelen, van het Burger "Service" (lees: Controle) Nummer (BSN), het Elektronisch Kind Dossier (EKD/DDJGZ), het Elektronisch Leerling Dossier (ELD), de Diagnose Behandel Combinaties in de zorg (DBC’s), etc. Van elke burger ontstaat zo een "electronic life file" die in combinatie met achtergelaten elektronische sporen verdacht of afwijkend gedrag moet kunnen gaan voorspellen. Liefst realtime, online. Dit alles natuurlijk om onze vrijheid te beschermen...

Indien de vingerafdrukken in het paspoort vervangen zullen worden door nieuwe biometrische kenmerken, wordt de weg vrijgemaakt voor een veel ergere profiling-variant. Via een opgeslagen gezichtsscan kan de burger straks realtime in de openbare ruimte worden geïdentificeerd en gevolgd en middels profiling eruit worden gepikt. Op basis van door "iemand" opgestelde criteria. De focus van de overheid richt zich hierbij bewust op het aanpassen van de techniek. Dan hoeven we het gelukkig niet over het principe te hebben of biometrie eigenlijk wel gewenst is in onze samenleving, en zo ja, onder welke condities en waarborgen. Privacy First staat voor privacy by design en privacy enhanced technology en strakke wetgeving ten aanzien van biometrie en profiling. Wij willen onze kinderen namelijk niet achterlaten in een elektronisch concentratiekamp...

Voor een vrij, open en levend 2012!

Bas Filippini,
voorzitter Stichting Privacy First

Naschrift: in het kader van het Nationaal Privacy Debat is deze column tevens als Opinie gepubliceerd door Webwereld: zie http://webwereld.nl/opinie/110383/profiling-het-grootste-gevaar-voor-privacy--opinie-.html en http://nationaalprivacydebat.nl/article/ww/110383/profiling-het-grootste-gevaar-voor-privacy-opinie 

Deze week verscheen in het Franse webmagazine 'OWNI' een uitstekend artikel van internetjournalist Jean-Marc Manach over biometrie. Tal van actuele problemen en onzekerheden rond biometrie passeren in dit artikel de revue. Ook komt de Nederlandse situatie aan bod:

"20% d'empreintes inutilisables

Les eurodéputés rappellent également qu'aux Pays-Bas, une étude menée sur plus de 400 passeports a révélé que les empreintes digitales étaient inutilisables dans plus de 20% des cas...

Sophia in 't Veld, de l'Alliance des démocrates et libéraux pour l'Europe (ADLE) révéla par ailleurs qu'au Pays-Bas, les passeports biométriques avaient été justifiés au motif de la lutte contre la fraude et l'usurpation d'identité, mais que le ministère de l'Intérieur avait toujours refusé de rendre public le nombre de cas recensés, au motif que le chiffre serait «inconnu», «pas public», «confidentiel» ou «secret».

Or, des documents obtenus par l'ONG Privacy First révèlent que les autorités n'ont dénombré que 46 cas d'usurpation en 2008, 33 en 2009 et 21 en 2010, sur une population de 17 millions d'habitants..."

Het hele artikel staat HIER online.

"'Het functioneren van het CBP? Zeg maar gerust het dísfunctioneren van het CBP", reageert Miek Wijnberg strijdvaardig op de vraag hoe het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) het doet. De voorzitter van de burgerrechtenvereniging Vrijbit, die zich verzet tegen 'controledrift' en 'afbraak van privacy', is zeer kritisch. "Het begint al bij de term privacy. Het CBP wordt geacht dé privacywaakhond van Nederland te zijn. Maar privacy gaat veel verder dan alleen het bewaken van persoonsgegevens."

Er blijft dus veel liggen buiten het mandaat van het CBP, beaamt Vincent Böhre, jurist bij Privacy First, een stichting die zich sterk maakt voor behoud en bevordering van het recht op privacy. Wijnberg en Böhre noemen als voorbeeld een wetsvoorstel dat preventieve huiszoekingen mogelijk maakt om uitkeringsfraude te bestrijden.

Het CBP zou niet pas achteraf met boetes moeten kunnen optreden, maar ook moeten kunnen voorkomen dat er bepaalde systemen worden aangelegd, vindt Wijnberg. "Maar dat is het tweede structurele probleem: de adviesfunctie van het CBP stelt geen fluit voor." Bij wetsvoorstellen wordt de waakhond pas 'op het laatste nippertje' om advies gevraagd. Wijnberg: "Het CBP moet binnen zes weken reageren, dat is erg kort. Bovendien kunnen die adviezen net zo makkelijk terzijde worden gelegd. En dan is het CBP niet zo assertief dat het aan de bel trekt bij de Tweede Kamer."

Dat gebeurde bijvoorbeeld bij de Paspoortwet. "Het [wetsvoorstel] was volgens het CBP in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, omdat het ging om het grootschalig opslaan van biometrische gegevens die ook voor justitieel gebruik zouden worden ingezet", zegt Wijnberg. "De regering zei: we gaan er toch mee door. En Kohnstamm deed niks."

De toezichthouder mag sowieso wel wat pro-actiever worden, vindt Böhre. "Het CBP laat zich op belangrijke momenten veel te weinig zien in het publieke debat." Hij noemt de discussie over de Paspoortwet in 2009. "In de zomer barstte een hevig debat los, maar het CBP liet maanden niets van zich horen. Als je eerder al advies hebt gegeven, wil dit niet zeggen dat je later niet nog eens kritisch aan de bel kunt trekken. Een gemiste kans. Andere toezichthouders zoals de Nationale Ombudsman en de Commissie Gelijke Behandeling doen dit beter."

De organisaties hebben ook kritiek op de traagheid en bureaucratie van het CBP en op het feit dat individuele burgers geen klacht kunnen indienen bij de waakhond. Böhre: "Er is een telefonisch spreekuur, maar daarbij krijg je alleen een algemeen antwoord. Je weet niet wat ermee gebeurt. Of je kunt een misstand 'signaleren' door een formulier in te vullen. Pas bij veel signalen wordt er misschíen iets mee gedaan.""

Bron: BN/DeStem, Brabants Dagblad, Dagblad De Limburger, De Gelderlander, Limburgs Dagblad, Twentse Courant Tubantia, Provinciale Zeeuwse Courant, Leeuwarder Courant, Eindhovens Dagblad, De Stentor / Deventer Dagblad, Dagblad Flevoland, Gelders Dagblad, Nieuw Kamper Dagblad, Sallands Dagblad, Zutphens Dagblad & Zwolse Courant, 17 april 2012.

Deze week staat in Nieuwe Revu een kritisch artikel van journalist Casper Sikkema over het paspoort met #vingerafdrukken. Hieronder een aantal fragmenten met o.a. Privacy First-medewerker Vincent Böhre:

"Steeds meer Nederlanders weigeren hun vingerafdrukken af te geven voor het nieuwe biometrische paspoort. De pas zou onveilig zijn en een inbreuk op de privacy. Revu zoekt uit hoe het zit.

(...) Drie burgers spanden afgelopen week een zaak aan bij de Raad van State. Ze eisen dat ze worden vrijgesteld van de plicht om vingerafdrukken af te geven voor een nieuw paspoort, omdat ze het een inbreuk op hun privacy vinden.

En andere critici zeggen dat het nieuwe paspoort lang niet zo veilig is als de overheid ons wil doen geloven. Aanvankelijk werd aangenomen dat Nederland dankzij de zegeningen van de technologische vooruitgang weer een stuk veiliger zou worden. Via een centrale database konden opsporingsdiensten verdachte elementen makkelijker oppakken. En als er even door werd gepakt, zou Nederland snel marktleider zijn op biometrisch gebied. Iedereen veiliger, Nederland rijker. Een paar jaar en drie vernietigende rapporten verder gaat de overheid de miljoenen opgeslagen vingerafdrukken weer uit de systemen halen. Als alles goed gaat.

Brenno de Winter, expert op het gebied van overheid en technologie heeft een duidelijke mening over de invoering van het biometrische paspoort. 'Hier zie je heel duidelijk dat er in Nederland een heilig geloof in technologie bestaat, waarbij wij risico's volledig negeren. (...)'

Max Snijder deed in opdracht van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) onderzoek naar de invoering van het biometrisch paspoort. Hij schrok van de naïviteit waarmee Nederland dat klusje wel even dacht te klaren. '(...) Toen vorig jaar naar buiten kwam dat er bij een steekproef in Roermond een foutpercentage van 21% was bij het verifiëren van vingerafdrukken vanuit de database, leek minister Donner daar niet eens van te schrikken.' Snijder beschrijft het heilige geloof in de technologie, de tunnelvisie van de verantwoordelijke ambtenaren en het gebrek aan een duidelijk doel. (...)

Ook Vincent Böhre deed in opdracht van de WRR onderzoek naar het biometrisch paspoort. 'Er zijn rare dingen gebeurd die gedeeltelijk zijn te verklaren uit de angst voor terrorisme. Dan nemen mensen en ook overheden vaker irrationele beslissingen.'  Volgens Böhre leefde bij de overheid een tijd het idee dat drastische privacy-inperkende beslissingen zo snel en geruisloos mogelijk doorgevoerd moesten worden. 'Men dacht dat als ze het maar snel genoeg doen het later niet meer terug kon worden gedraaid. Daar beginnen ze eindelijk van terug te komen. Privacy is een mensenrecht. De overheid weet dat ze rechtszaken kan verwachten als daar geen rekening mee wordt gehouden.'

Het gevaar van een overheid die alles kan zien, is volgens Böhre niet vaag en ver weg. 'We bouwen nu een infrastructuur die door bijvoorbeeld een totalitair regime kan worden misbruikt. Daarom moeten er in de wetgeving en technische infrastructuur remmen worden ingebouwd om misbruik te voorkomen.'

In  WikiLeaks-documenten staat dat Nederland voor Amerika een proeftuin voor antiterroristische wetgeving was. Böhre: 'De Amerikanen spraken over ons als dat land waar je alles kon invoeren wat je maar kunt bedenken. De economische belangen zijn groot. Nederland dacht er goede sier mee te maken en uiteindelijk marktleider te worden. Dat imago heeft een deukje opgelopen toen bleek dat een kwart van de vingerafdrukken niet kan worden geverifieerd.'

De industriële lobby speelde volgens Böhre ook een grote rol in de totstandkoming van het nieuwe paspoort. 'Het belangrijkste argument om het biometrische paspoort in te voeren, was het tegengaan van lookalike-fraude. Ik heb de cijfers daarover boven tafel kunnen krijgen. Het gaat om slechts tientallen gevallen per jaar. Wat mager om de hele bevolking op te zadelen met een verplicht biometrisch paspoort.'"

Bron: Nieuwe Revu nr. 15, 2012 / editie 2927, pp. 10-11.

In het programma Fresh'n Up op FunX Radio werd Privacy First voorzitter Bas Filippini deze week geïnterviewd over de verschillende rechtszaken tegen de nieuwe Paspoortwet en over de Nederlandse aantasting van de privacy in het algemeen. De nieuwe Paspoortwet staat namelijk niet op zichzelf, maar past in een breder patroon van een overheid die iedereen wil kunnen controleren met behulp van vingerafdrukken, gezichtsscans, camera's met gezichtsherkenning, profiling, opslag van communicatiegegevens, cameratoezicht aan de landsgrenzen en binnenkort misschien zelfs mini-drones. Beluister HIER het hele fragment!